Alerjilerim

Alerjiler kalıtsal ve çevresel faktörlerin bir karışımı olarak or­taya çıkarlar. Ailenizden aldığınız özelliklerle alerji geliştir­me yatkınlığınız vardır. Buna atopi denir ve bu bölümün ba­şındaki, alerji tammı başlığında ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Ana-babamızdan aldığımız genler bir yerde şans eseri olarak belirlenmektedir, sizde kızkardeşinize oranla daha fazla sa­yıda “alerji geni” bulunabilir.

Kalıtsal olarak alerji geliştirme eğilimine sahip olduğunuz gerçeği ışığında, çevresel faktörlerin önemi ortaya çıkmakta­dır. Farklı alerjenlerle ilk kez karşılaşma şekliniz, alerji soru­nunuz olup olmayacağını belirler. Atopik kişiler alerjenlerle hiç karşılaşmazlarsa, hiç alerji geliştirmezler! Ne kadar erken yaşta ve ne kadar çok miktarda alerjenle karşılaşırsanız, aler­ji geliştirme olasılığınız o kadar yüksek olur. Örneğin, polen­lerin bol olduğu bahar aylarında doğan bebeklerde saman nezlesi ve astım gelişme riski kış aylarında doğanlara göre daha yüksektir.

Önemli tek çevresel faktör, alerjenlere maruz kalmak de­ğildir. Yeni bir bulguya göre erken yaşlarda ne kadar fazla soğuk algınlığı atağı geçirilirse, alerji gelişme riski o kadar azalmaktadır. Son zamanlarda, alerji riskini arttıran ve ta­mamlayıcı faktörler olarak adlandırılan etkenler saptamaya başladık. Bunlar arasında hava kirliliği ve sigara dumanı vardır. Örneğin, anneleri sigara içen bebeklerin hayatlarının bir döneminde alerji geliştirme riski diğerlerinin yaklaşık iki katıdır.

Alerji ortaya çıktıktan sonra bazı kişilerde alerjiyi şiddet­lendiren ve eş faktör olarak adlandırılan çevresel etkenler vardır. Bunlar arasında egzersiz, aspirin, soğuk hava, ateş ve belli gıdalar sayılabilir.

Atopik bir ailedeki tüm bireylerin alerjik olmadığım siz de farkedebilirsiniz. Ancak bugün için hangi çocukta alerji gelişeceğini, hangisinde ise gelişmeyeceğini söylemek müm­kün değildir. Genellikle çocukluk ve erken erişkinlikte görül­mekle beraber alerjiler hayatın herhangi bir döneminde orta­ya çıkabilir. Dolayısı ile kız kardeşinizde alerji gelişmeyece­ğini kesin olarak söylemek mümkün değildir.

• Hayvanlara alerjiniz varsa, onlarla oynamadığınız tak­dirde belirtilerinizin ortaya çıkması engellenmez mi ?
• Yiyeceklerin içindeki boyalar ve koruyucular beni sinirli ve yorgun hale getiriyor. Sanırım alerjim var. Haklı olup olmadığımı ve haklıysam hangilerine karşı alerjim oldu­ğunu nasıl anlayabilirim ?
• Saman nezlesine benzettiğim belirtilerim hakkında görü­şünü almak üzere kısa bir zaman önce doktoruma gittim. Burnumda akıntı ve kaşıntı, gözlerimde kızarıklık ve akıntı, göğsümde de sıkışma hissi vardı. Saman nezlesinin benim yaşımda (yaşım 45) ve kış mevsiminde başlaması­nın pek mümkün olmadığını belirtti. Daha sonra işimle il­gili sorular sordu: bir tekstil fabrikasında boya atölyesin­de çalışıyorum. Sorunumun nedeni bu boyalar olabilir mi ve işimi bırakmam gerekir mi ?
• Kızıma kısa bir süre önce astım tanısı kondu. Ailemizin bir bireyi saydığımız bir kedimiz var. Ondan vaz geçmek durumunda mıyız ?
• Enzimle güçlendirilmiş duyarsızlaştırma (EPD) hakkında bir şeyler okudum. Bu yöntemin benim alerjik belir­tilerime bir faydası dokunur mu ?
• Oğlumun okulu astım inhalerlerini yanında taşımasına izin vermiyor ve her ihtiyaç duyduğunda okul sekreterine başvurmasını istiyor. Bundan genellikle çekiniyor. Bu ona bir zarar verebilir mi ?
• Geçen yıl işten çıkarıldım ve boyacı ve dekoratör olarak kendi başıma çalışmaya başladım. Bugüne kadar sağlı­ğımla ilgili bir sorunum yoktu, ancak son zamanlarda ça­lışırken nefes darlığı hissetmeye başladım. Kullandığım boyalardan birine karşı alerjim olabilir mi ve eğer varsa hangisine karşı olduğunu nasıl bulabilirim ?
• Hipoalerjen kozmetik ürün nedir ve neden bu kadar pa­halıdır ?
• Diş apsesi için diş hekimimin verdiği penisilinden sonra anafilaksi geliştirdim. Şansıma kendisinde gerekli bütün ekipmanlar vardı ve çok doğru hareket etti. Artık ilaç, özellikle de antibiyotik kullanmaktan çok korkuyorum. Benzer bir reaksiyon gösterme ihtimalim nedir ?
• Niçin bende alerji var, kızkardeşimde ise yok ?
• Oğlum iki kez arı sokmasından sonra çok şiddetli reaksi­yon gösterdi ve ikincisinde neredeyse ölmek üzere olduğu söylendi. O kadar korktum ki, yazın evden çıkmasına da­yanamıyorum. Duyarsızlaştırma tedavisini duymuştum ve doktorumdan bir ayarlama yapmasını istedim. Ancak bana artık uygulanmadığını söyledi. Çocuğum için bir şey yapabilmeyi isterdim. Duyarsızlaştırma tedavisi alabile­ceğimiz bir yer var mı ?
• Ailemde alerji sık görülüyor. Çocuklarımda alerji geliş­memesi için yapabileceğim herhangi bir şey var mı ?
• Kısa bir süre önce ceviz yedikten sonra ciddi bir reaksi­yon gösterdim. Doktorum bana bazı testler yaptı ve bade­me karşı da alerjim olduğunu saptadı. Bu yemişler ara­sında bağlantı var mı ?
• Polenler nasıl saman nezlesi oluşturuyorlar ?
• İmmünoterapi nedir ?
• Bebeğimde niye egzama var ? Nedeni ne ?
• Aşçı yardımcısı olarak çalışmaya başladıktan sonra elle­rimde egzama gelişti. Neden muhtemelen ellediğim gıda maddeleri. Bu mümkün mü? Ayrıca ellerim iyileşene ka­dar işe gelmemem, çünkü müşterilerin zehirlenmesine ne­den olabileceğim söylendi. Bu nasıl olabilir ?
• Her iki çocuğumda da bebekliklerinde egzama, 4 yaş ci­varında astım, ergenlik dönemlerinde de saman nezlesi gelişti. Bu sorunlar birbiriyle bağlantılı mı, niye hepsi ay­nı zamanda başlamadı ve biri diğerlerine neden olmuş olabilir mi ?
• Bir gıda maddesine karşı alerjim olduğunu düşünüyorum ve kendi doktorumdan bu konuda hiçbir yardım görme­diğimden başka bir pratisyene başvurdum. Bana bir ele­me diyeti önerdi ve üç hafta boyunca yalnızca haşlanmış tavuk, pirinç ve armut yememi önerdi. Bu uygulamadan çok sıkıldım ve aç kalıyorum. Normal bir diyete dönmem emniyetli olur mu ?
• Astımım niye her zaman yok ?
• Aralarında şeker, buğday ve gıda boyalarının da bulun­duğu pek çok gıda maddesine karşı alerjim olduğuna eminim, ancak doktorum benimle aynı fikirde değil. Be­lirtilerimin psikosomatik olduğu kanısında. Beni ciddiye almadığını düşündüğümden çok sinirleniyorum. Kendim başka bir uzmana başvurabilir miyim ?
• İşinizden kaynaklandığını düşündüğünüz bir alerjiniz varsa konuşmanız gereken en iyi kişi kimdir ?
• Oğlum yer fıstığı içeren bir gıda yedikten sonra çok şid­detli anafilaksi geliştiriyor. Reaksiyon niçin yalnızca ağ­zını ve midesini değil de bütün vücudunu etkiliyor ?
• İşim gereği çok fazla araba kullanıyorum. Saman nezlesi için ilaç alırken araba kullanmamın bir sakıncası var mı ?
• Kocamın astımı var ve ilacını düzgün kullandığında (yani almayı unutmadığında) belirtileri kontrol altında. Yakın bir geçmişte benim de susama karşı alerjim olduğu sap­tandı ve herhangi bir tedavi önerilmeden yalnızca susam­dan uzak durmam söylendi. Neden ?