Alerjilerim

Alerjiler kalıtsal ve çevresel faktörlerin bir karışımı olarak or­taya çıkarlar. Ailenizden aldığınız özelliklerle alerji geliştir­me yatkınlığınız vardır. Buna atopi denir ve bu bölümün ba­şındaki, alerji tammı başlığında ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Ana-babamızdan aldığımız genler bir yerde şans eseri olarak belirlenmektedir, sizde kızkardeşinize oranla daha fazla sa­yıda “alerji geni” bulunabilir.

Kalıtsal olarak alerji geliştirme eğilimine sahip olduğunuz gerçeği ışığında, çevresel faktörlerin önemi ortaya çıkmakta­dır. Farklı alerjenlerle ilk kez karşılaşma şekliniz, alerji soru­nunuz olup olmayacağını belirler. Atopik kişiler alerjenlerle hiç karşılaşmazlarsa, hiç alerji geliştirmezler! Ne kadar erken yaşta ve ne kadar çok miktarda alerjenle karşılaşırsanız, aler­ji geliştirme olasılığınız o kadar yüksek olur. Örneğin, polen­lerin bol olduğu bahar aylarında doğan bebeklerde saman nezlesi ve astım gelişme riski kış aylarında doğanlara göre daha yüksektir.

Önemli tek çevresel faktör, alerjenlere maruz kalmak de­ğildir. Yeni bir bulguya göre erken yaşlarda ne kadar fazla soğuk algınlığı atağı geçirilirse, alerji gelişme riski o kadar azalmaktadır. Son zamanlarda, alerji riskini arttıran ve ta­mamlayıcı faktörler olarak adlandırılan etkenler saptamaya başladık. Bunlar arasında hava kirliliği ve sigara dumanı vardır. Örneğin, anneleri sigara içen bebeklerin hayatlarının bir döneminde alerji geliştirme riski diğerlerinin yaklaşık iki katıdır.

Alerji ortaya çıktıktan sonra bazı kişilerde alerjiyi şiddet­lendiren ve eş faktör olarak adlandırılan çevresel etkenler vardır. Bunlar arasında egzersiz, aspirin, soğuk hava, ateş ve belli gıdalar sayılabilir.

Atopik bir ailedeki tüm bireylerin alerjik olmadığım siz de farkedebilirsiniz. Ancak bugün için hangi çocukta alerji gelişeceğini, hangisinde ise gelişmeyeceğini söylemek müm­kün değildir. Genellikle çocukluk ve erken erişkinlikte görül­mekle beraber alerjiler hayatın herhangi bir döneminde orta­ya çıkabilir. Dolayısı ile kız kardeşinizde alerji gelişmeyece­ğini kesin olarak söylemek mümkün değildir.

• Doktorum bana bir tepe akım ölçer verdi ve nasıl üfle­mem gerektiğini anlattı. Ancak ne sıklıkta kullanmam ge­rektiğinden ve ne öğrenmeye çalıştığımdan emin değilim. Yardım edebilir misini ?
• Hamile kalmam astım ve diğer alerjik sorunlarımı kötüleştirir mi ?
• Dokuz yaşındaki oğluma astım tanısı kondu ve doktoru­nun verdiği inhalerler konusunda endişeliyim. Astım ilaç­larının yan etkileri tehlikeli midir ?
• Niçin yediğim her gıdaya değil, bir ya da ikisine karşı alerjiğim ?
• Oğlumun sınıfındaki bir çocuk egzama nedeniyle sürekli kaşınıyor. Egzama bulaşıcı mıdır ve oğlumu o çocuktan uzak tutmalı mıyım ?
• Saman nezlesine benzettiğim belirtilerim hakkında görü­şünü almak üzere kısa bir zaman önce doktoruma gittim. Burnumda akıntı ve kaşıntı, gözlerimde kızarıklık ve akıntı, göğsümde de sıkışma hissi vardı. Saman nezlesinin benim yaşımda (yaşım 45) ve kış mevsiminde başlaması­nın pek mümkün olmadığını belirtti. Daha sonra işimle il­gili sorular sordu: bir tekstil fabrikasında boya atölyesin­de çalışıyorum. Sorunumun nedeni bu boyalar olabilir mi ve işimi bırakmam gerekir mi ?
• Kısa bir süre önce ceviz yedikten sonra ciddi bir reaksi­yon gösterdim. Doktorum bana bazı testler yaptı ve bade­me karşı da alerjim olduğunu saptadı. Bu yemişler ara­sında bağlantı var mı ?
• Çim polenlerine alerjiğim. Bu alerjim hep olacak mı ?
• Ortaokul öğretmeniyim ve öğrencilerimde gördüğüm farklı tipte inhaler ilaçlar kafamı karıştırıyor. Bu ilaçla­rın içinde ne var ? Aynı şekilde mi etki gösteriyorlar ?
• Ailemdeki çoğu kimse bir şeye karşı alerjik. İnsanlar na­sıl bir maddeye karşı alerjik oluyorlar ?
• Doktorum saman nezlesi için ödem çözücü bir ilaç kullan­mamamı söyledi ve bunun yerine kortizonlu bir burun spreyi yazdı. Bunun daha önce kullandığım spreye göre daha az zararlı olduğundan emin olabilir miyim ?
• On sekiz yaşındayım ve 4 yaşımdan beri astımlıyım. Ka­çınmam gereken meslekler var mı ?
• İki yaşındaki kızımda yumurta alerjisi saptandı ve yu­murta içeren her tür gıda yasaklandı. Bunu uygulamak düşündüğümden çok daha zormuş, çünkü neredeyse her şeyin içinde yumurta var. Tüm hazır gıdalardan kaçın­mak durumunda mıyım ?
• Kızımda çok şiddetli egzama var. Nemlendirici, banyo ya­ğı ve kortizonlu kremini kullanmama rağmen iyileşmiyor. Başka ne yapabilirim ?
• Belli gıdalardan kaçınmak kimler için yararlıdır ?
• Bebeğimde egzama var. Bu ileride astım veya saman nez­lesi geliştireceği anlamına mı gelir ?
• Egzamanın en etkili tedavisinin kortizonlu kremler oldu­ğunu düşünüyorum. Kızımın doktoru kortizon içermeyen bir banyo yağı ve krem verince çok şaşırdım. Bunun ne­deni nedir ?
• Oğlumun egzaması ne zaman düzelme yoluna girse kaşı­maya başlıyor ve tekrar başa dönüyoruz. Ne yapabilirim ?
• Astım neden başlar ?
• Bazı kişilerde total alerji sendromu diye bir durum oldu­ğunu duydum. Nedir, ne sıklıkta görülür ve nasıl tedavi edilir ?
• Doktorumun dosyama "idyopatik anafilaksi" yazdığını gördüm. Bunun anlamı nedir ?
• Annem egzamahların banyo yapmaması ve yüzmemesi gerektiğini söylüyor. Doktorumsa günde en az bir kez ço­cuğumu banyo yağı kullanarak yıkamamı söylüyor. Han­gisi haklı ?
• Egzamah bir çocuğun diyetinde bulunmaması gereken gı­da maddeleri var mıdır ?
• Tatilde deniz ürünlerine karşı alerjisi olan bir arkada­şımla beraber yurt dışına gideceğim. Bu gıdalardan uzak durduğunu biliyorum, ancak farkında olmadan yediği takdirde nelere dikkat etmeliyim ? Gıda alerjisinin belir­tileri nelerdir ?
• Çocuğumda şiddetli egzama var. Neyle karşılaştığında alerjisinin alevlendiğini bulmayı çok istiyorum. Cilt testi yapılabilir mi ?