Alerjilerim

Bana başvurduğunuz takdirde astım tanısı koymadan önce geçeceğimiz en önemli aşama belirtilerinizin neler olduğu, ne zaman ortaya çıktığı, hangi faktörlerce tetiklendiği ve ne şekilde düzeldiğini net olarak öğrenmek üzere konuşarak geçireceğimiz zamandır. Ayrıca ailenizde atopik bozukluğu bulunan bir başka kişi bulunup bulunmadığını öğrenmek is­terim: burada söz konusu olan, yalnızca astım değil, aynı za­manda egzama, saman nezlesi, alerjik nezle ve kurdeşendir (bu hastalıkların her biri bu kitabın bir bölümünde anlatıl­maktadır).

Evinizde ve işyerinizde tetikleyici olabilecek faktörlerin bulunup bulunmadığını anlamaya yönelik sorular sorarım. Daha sonra, ilk olarak astımı düşündürecek bulguları sapta­maya (göğüs şeklinizde değişiklikler, hırıltılı solunum, egza­ma), ikinci sırada da astımla karışabilecek hastalıkların bu­lunmadığından emin olmaya yönelik olarak sizi muayene ederim.

Genellikle bu aşamada astımınızın olup olmadığı büyük ölçüde belli olur. Ancak, tanıda yardımcı olabilecek bazı test­ler de uygulanabilir. Bu testler arasında akciğerlerinizin ne ölçüde çalıştığını gösteren testler (tepe akım ölçümü ve daha ileri akciğer fonksiyon testleri), alerji tanısı için iğne batırma testleri ve belki de kan testleri vardır (bu testlerin ayrıntıları Ek l’de açıklanmaktadır). Çocuklarda gelişmenin değerlen­dirilmesi için boy ve kilo ölçülür.

Kullanışlı bir test, eğer solunum yollarınız astıma bağlı olarak daralmışsa onları genişletecek salbutamol (ticari adı Ventolin) gibi bronş açıcı bir ilaca yanıtınızın ne olacağım gözlemektir. Tepe akım ölçer (bu bölümün daha ileriki kı­sımlarında anlatılmaktadır) adlı basit bir cihaz kullanılarak gerçekleştirilen çok kolay bir testtir. Bu cihaz kullanılarak önce ve salbutamol verildikten 15 dakika sonra dışarı soluk verme hızınız ölçülür. Eğer astımınız varsa en az %15 düze­yinde bir iyileşme görülmelidir. Bu iyileşme astımı olmayan veya başka nedenlere bağlı göğüs hastalıkları bulunan kişi­lerde görülmez.

Bütün bunları yaptıktan sonra bile astımınız olup olmadı­ğına karar vermek hala mümkün olmayabilir. Bu durumda seçilecek en iyi yol, etkili bir astım ilacı ile tedaviye başlamak ve bu sırada belirtilerinizi ve tepe akım ölçümlerini kaydet­menizi istemektir. Eğer tedavi ile makul düzeyde iyileşirse-niz astım tamsı neredeyse kesinleşir ve tedaviye devam et­meniz gerekir.

• Benim gibi astımı olan bir insanın genel anestezi alması doğru mudur ?
• Kısa bir süre önce doktorum idrar yollarımda itihap ol­duğunu söyleyerek bana bazı antibiyotikler yazdı. İlk ila­cımı aldıktan sonra baştan aşağı tüm vücudumu çok ka­şıntılı bir döküntü kapladı. Doktorum bu antibiyotiğe karşı alerjik olduğumu ve yalnızca ondan değil, başka ba­zı ilaçlardan da uzak durmam gerektiğini söyledi. Eğer tüm antibiyotiklere karşı alerjim varsa, gelecekte bir tane almam gerektiğinde olacaklardan korkuyorum. Başka antibiyotiklerin güvenli olup olmadığı test edilebilir mi ?
• Arı sokmasına alerjim var ve son kez bir arı tarafından sokulduğumda anafilaksi geliştirdim. Doktorum bana Epipen yazdı, ancak en etkili tedavinin arı sokmasından kaçınmam olduğunu söyledi. Bütün yaz boyunca kendimi eve kapamam mı gerekiyor ?
• On altı yaşındaki kızım cumartesi günleri bir evcil hay­van dükkanında çalışmaya başladı. Hayvanları çok sevi­yor ve ileride veteriner hemşire olmak istiyor. Ancak be­bekliğinden beri kaybolan egzaması tekrar ortaya çıktı ve zaman zaman solunumunun hırıltılı hale geldiğini duyu­yor gibiyim. Kendisi her şeyin yolunda olduğunu söylüyor ve doktora gitmeyi reddediyor. Onun için çok endişeleni­yorum. Sorun işinden kaynaklanıyor olabilir mi ? Bu ara­da, eşimin alerjisi nedeniyle evimizde kedi veya köpek bu­lundurmadığımızı da söylemeliyim
• Ben bahçıvanım. Bu durumda polenlerden uzak durmayı nasıl başarabilirim ?
• Sırtımla ilgili büyük sorunlarım vardı ve bir osteopat ta­rafından tedavi edildim. Şaşırdığım nokta, astımımın her zamankine göre çok daha iyi duruma gelmesi oldu. Bu yalnızca bir tesadüf mü ?
• Çocuğumun diyetinde ona dokunduğunu düşündüğüm her şeyi kısıtladım, ancak egzaması her zamankinden da­ha kötü. Şu anda çok kısıtlı bir diyette ve kısıtladığım gı­daları tekrar vermeye başlarsam egzamasının daha da kötüleşeceğinden korkuyorum. Ne yapmalıyım ?
• Oğlumun okulu astım inhalerlerini yanında taşımasına izin vermiyor ve her ihtiyaç duyduğunda okul sekreterine başvurmasını istiyor. Bundan genellikle çekiniyor. Bu ona bir zarar verebilir mi ?
• Dört yaşındaki kızımda şiddetli inek sütü alerjisi var. Kusma ve döküntüye neden olması dışında egzama ve as­tımını da kötüleştiriyor. Gebelik ve emzirme dönemlerin­de inek sütünden tamamen uzak durduğum takdirde bir sonraki çocuğumda böyle bir alerjinin gelişmesini engel­leyebilir miyim ?
• Valizimin çalınması gibi bir durumda kullandığım ilaçla­rı ve tıbbi malzemeyi diğer ülkelerde bulabilir miyim ?
• Çocukken egzamam vardı. Şimdi yalnızca tatildeyken cilt problemlerim oluyor. Neden olabileceği hakkında bir fik­riniz var mı ?
• Diş apsesi için diş hekimimin verdiği penisilinden sonra anafilaksi geliştirdim. Şansıma kendisinde gerekli bütün ekipmanlar vardı ve çok doğru hareket etti. Artık ilaç, özellikle de antibiyotik kullanmaktan çok korkuyorum. Benzer bir reaksiyon gösterme ihtimalim nedir ?
• Belirtilerim gerçek bir gıda alerjisine bağlı değilse, nede­ni ne ?
• Akupunkturun alerjili insanlara yararlı olabileceğini duydum. Bu doğru mu? İğneden korkmasam denemek is­terdim. Göründüğü kadar acı verir mi? İğne kullanılma­yan benzer tedavi şekilleri de var mı ?
• Hipoalerjen kozmetik ürün nedir ve neden bu kadar pa­halıdır ?
• Astımımın ne kadar kötü olduğunu ifade edemiyorum. İyi olduğumu düşündüğüm günlerde doktorum ciğerlerimin kötü durumda olduğunu söylüyor. Astımımı değerlendi­rebileceğim bir yol var mı ?
• Eşimin yer fıstığına karşı şiddetli alerjisi var, bense çok seviyorum. Yer fıstığı yemeye devam ettiğim takdirde onu tehlikeye atar mıyım ?
• Diyetimde yer alan bir gıdaya karşı alerjiğim, ancak ne ben, ne de doktorum hangi gıdaya karşı olduğunu bula­mıyoruz. Ne yapabilirim ?
• İmmünoterapi nedir ?
• Çocuğumda şiddetli egzama var. Neyle karşılaştığında alerjisinin alevlendiğini bulmayı çok istiyorum. Cilt testi yapılabilir mi ?
• Aralarında şeker, buğday ve gıda boyalarının da bulun­duğu pek çok gıda maddesine karşı alerjim olduğuna eminim, ancak doktorum benimle aynı fikirde değil. Be­lirtilerimin psikosomatik olduğu kanısında. Beni ciddiye almadığını düşündüğümden çok sinirleniyorum. Kendim başka bir uzmana başvurabilir miyim ?
• İşinizden kaynaklandığını düşündüğünüz bir alerjiniz varsa konuşmanız gereken en iyi kişi kimdir ?
• Kısa bir süre önce cilt testi yaptırdım ve astımın yanısıra pek çok alerjimin olduğu saptandı. Bu alerjilerim için kullanabileceğim tedaviler var mı ?
• Ailemde alerji sık görülüyor. Çocuklarımda alerji geliş­memesi için yapabileceğim herhangi bir şey var mı ?
• Aromaterapide bitkilerden elde edilen yağlar kullanıldı­ğına göre alerjik insanlar tarafından kullanılması müm­kün müdür ?