Ailemdeki çoğu kimse bir şeye karşı alerjik. İnsanlar nasıl bir maddeye karşı alerjik oluyorlar ?
Bunu açıklamak için bağışıklık sisteminin nasıl çalıştığından bahsetmeliyim. Bağışıklık sistemi, bizi virüs, bakteri veya parazit gibi yabancı etkenlerden ve bazı yaralanmalardan koruyan ağdır. Bu sistem, zararlı dış etkenlerle vücudumuz için bir tehdit oluşturmayan zararsız olanları ayırt etmede son derece başarılıdır. Bağışıklık sisteminiz sizi zararlı olabilecek bir etkene karşı savunduktan sonra, aynı etkenle tekrar karşılaştığı takdirde derhal hatırlayacak şekilde hafızasına kaydeder. Her bir etken için özel olan bu hafıza, antikor olarak adlandırılan küçük maddelerdir. Her bir etken için farklı bir antikor grubunuz vardır.
Beş farklı tip veya sınıf antikor vardır. İmmünglobülin olarak adlandırılan her tipin farklı bir işlevi bulunmaktadır.
•İmmünglobülin A (kısaltması IgA) tükrük ve gözyaşı gibi salgılarda bulunur ve solunum ve sindirim sistemimize girebilecek mikroorganizmalara karşı bizi korur.
•İmmünglobülin M (IgM) vücuda yeni bir etken girdiğinde oluşan geçici bir antikordur.
•immünglobülin G (IgG) etkene karşı kalıcı (genellikle ömür boyu) hafızayı oluşturmak üzere IgM’den gelişen antikordur.
•İmmünglobülin D (IgD) bir sırdır – varlığı bilinir, ancak ne işe yaradığı bilinmez.
•İmmünglobülin E (IgE) alerji antikorudur. Alerjisi olmayan insanlarda normal olarak yalnızca az miktarda IgE bulunur, ancak bağırsak solucam gibi parazitlere tepki olarak çok miktarda üretilebilir. Alerjisi olan insanlar çok miktarda IgE üretmek için hazırdır.
Bağışıklık sisteminiz etkin çalışıyorsa, daha önce karşılaştığınız bir etkenle savaşmak üzere sürekli hazır bekler. Daha önceden hazır bulunan IgG derhal etkene yapışır ve herhangi bir enfeksiyona yol açmadan kandaki akyuvarlar tarafından yönetilen bağışıklık sisteminin diğer bileşenleri tarafından yok edilmesini sağlar. Suçiçeği gibi çocukluk çağı enfeksiyonlarına ömrümüz boyunca bir kez yakalanmamızın nedeni budur.
Eğer önceki sorunun yanıtında belirtildiği şekilde atopik-seniz, bağışıklık sisteminiz bu enfeksiyonlara karşı gayet iyi çalışır. Ancak, gerçekte zararsız olan etkenlere karşı da tepki verir ve onları da enfeksiyon etkeni gibi tedavi eder. Alerjen olarak adlandırılan bu etkenler bağışıklık sisteminiz tarafından yanlışlıkla tehlikeli gibi algılanırlar ve karşılığında im-münglobülin E (IgE) tipinde antikorlar üretilirler. Çok az miktarda bile olsa bir alerjenle karşılaştığınızda, eğer bu alerjen bünyenizin daha önceden tanıdığı bir etkense, kısa sürede çok fazla miktarda IgE üretirsiniz. Ürettiğiniz bu IgE, alerjiye yol açan olaylar serisini başlatır. Bu süreç, bağışıklık sisteminizin vücudunuzun kimyasal mesajları ile düzenlenen diğer bileşenlerini, özellikle de akyuvarları etkiler. Bu karmaşık olaylar zincirinin sonucunda vücudunuzun etkilenen bölümlerinde inflamasyon gelişir ve alerjinin tipik belirtileri (şişlik, kızarıklık, hassasiyet veya kaşıntı, salgılarda artış) görülür.
Alerji alerjenle ilk karşılaşmanızda gelişemez. Hatta bir maddeyi uzun süre normal şekilde tolere ettikten sonra, görünür hiçbir neden olmaksızın, bir anda alerjik bir tepki gösterebilirsiniz. Bu olay bir kez görüldükten sonra, alerjenle her karşılaştığınızda alerjiniz gelişecektir. Tepkiniz her defasında aynı şekilde olmayabilir: şiddetim etkileyen birçok faktör vardır ve alerji zamanla azalabilir veya artabilir. Alerjilerin önceden belirlenebilirliği sınırlıdır.
Aşağıdaki konuları okudunuz mu?
- On altı yaşındaki kızım cumartesi günleri bir evcil hayvan dükkanında çalışmaya başladı. Hayvanları çok seviyor ve ileride veteriner hemşire olmak istiyor. Ancak bebekliğinden beri kaybolan egzaması tekrar ortaya çıktı ve zaman zaman solunumunun hırıltılı hale geldiğini duyuyor gibiyim. Kendisi her şeyin yolunda olduğunu söylüyor ve doktora gitmeyi reddediyor. Onun için çok endişeleniyorum. Sorun işinden kaynaklanıyor olabilir mi ? Bu arada, eşimin alerjisi nedeniyle evimizde kedi veya köpek bulundurmadığımızı da söylemeliyim
- İnsanların alerjilerimi önemsememesine çok kızıyorum. Bu tür bir sorununuz olduğunda günlük yaşantınızın ne derece zorlu olduğunu anlamıyorlar ve ortada hiçbir şey yokken yaygara çıkardığımı düşünüyorlar. Bu düşünce ve davranış şekline tahammül edemiyorum. Ne yapabilirim ?
- Bir yıl öncesine kadar anafilaksi diye bir şey duymamıştım, ancak şimdi anafilaksiden ölen insanlar olduğunu biliyorum. Anafilaksinin görülme sıklığı nedir ?
- Yıllarca hemşire olarak çalıştıktan sonra son zamanlarda lastik eldivenlere karşı alerjim gelişti. Yıllarca aynı eldiveni kullandıktan sonra bir gün aniden alerji geliştirmek mümkün mü? Bu sorun nasıl tedavi edilebilir ?
- Astımım var, ancak akciğerlerimde ne olduğunu ve niye bazen zorlukla nefes aldığımı hiç kimse bana tam olarak açıklayacak zamanı bulamadı. Lütfen siz bana açıklayabilir misiniz ?
- Egzamanın en etkili tedavisinin kortizonlu kremler olduğunu düşünüyorum. Kızımın doktoru kortizon içermeyen bir banyo yağı ve krem verince çok şaşırdım. Bunun nedeni nedir ?
- Geçmişte birçok kez anafilaksi ile karşılaştım ve şimdi de bir ameliyat için hastaneye yatmak zorundayım. Anestezi altındayken anafilaksi gelişirse birisi bunu farkeder mi ?
- Ev tozu böceklerine karşı etkili çok sayıda madde reklamı gördüm. Ev tozu böceği nedir ? Alerjiye neden olur mu ?
- On sekiz yaşındayım ve 4 yaşımdan beri astımlıyım. Kaçınmam gereken meslekler var mı ?
- Oğlum yer fıstığı içeren bir gıda yedikten sonra çok şiddetli anafilaksi geliştiriyor. Reaksiyon niçin yalnızca ağzını ve midesini değil de bütün vücudunu etkiliyor ?
- Oğlum iki kez arı sokmasından sonra çok şiddetli reaksiyon gösterdi ve ikincisinde neredeyse ölmek üzere olduğu söylendi. O kadar korktum ki, yazın evden çıkmasına dayanamıyorum. Duyarsızlaştırma tedavisini duymuştum ve doktorumdan bir ayarlama yapmasını istedim. Ancak bana artık uygulanmadığını söyledi. Çocuğum için bir şey yapabilmeyi isterdim. Duyarsızlaştırma tedavisi alabileceğimiz bir yer var mı ?
- Egzamam var, ama yalmzca ellerimde. Neden olabilir ?
- Astımımın ne kadar kötü olduğunu ifade edemiyorum. İyi olduğumu düşündüğüm günlerde doktorum ciğerlerimin kötü durumda olduğunu söylüyor. Astımımı değerlendirebileceğim bir yol var mı ?
- Enzimle güçlendirilmiş duyarsızlaştırma (EPD) hakkında bir şeyler okudum. Bu yöntemin benim alerjik belirtilerime bir faydası dokunur mu ?
- Astım neden başlar ?
- Belirtilerim gerçek bir gıda alerjisine bağlı değilse, nedeni ne ?
- Diyetimde yer alan bir gıdaya karşı alerjiğim, ancak ne ben, ne de doktorum hangi gıdaya karşı olduğunu bulamıyoruz. Ne yapabilirim ?
- Oğlumun hem astımı, hem de egzaması var. Cildi kötü göründüğünde veya solunumu hırıltılı olduğunda oğlumu okula göndermem doğru mu ?
- Çocuğumun diyetinde ona dokunduğunu düşündüğüm her şeyi kısıtladım, ancak egzaması her zamankinden daha kötü. Şu anda çok kısıtlı bir diyette ve kısıtladığım gıdaları tekrar vermeye başlarsam egzamasının daha da kötüleşeceğinden korkuyorum. Ne yapmalıyım ?
- Pek çok gıdaya karşı alerjim var, ancak dışarda yemeyi seviyorum. Bu da bazan sorun yaratıyor. Sorunlu gıdalardan uzak durduğuma nasıl emin olabilirim ?
- Oğlumun egzaması ne zaman düzelme yoluna girse kaşımaya başlıyor ve tekrar başa dönüyoruz. Ne yapabilirim ?
- Diyetimden bir gıda maddesini çıkarmam gerekirse, bunu nasıl yapmalıyım ?
- Bir gıda maddesine karşı alerjim olduğunu düşünüyorum ve kendi doktorumdan bu konuda hiçbir yardım görmediğimden başka bir pratisyene başvurdum. Bana bir eleme diyeti önerdi ve üç hafta boyunca yalnızca haşlanmış tavuk, pirinç ve armut yememi önerdi. Bu uygulamadan çok sıkıldım ve aç kalıyorum. Normal bir diyete dönmem emniyetli olur mu ?
- Doktorum saman nezlesi için ödem çözücü bir ilaç kullanmamamı söyledi ve bunun yerine kortizonlu bir burun spreyi yazdı. Bunun daha önce kullandığım spreye göre daha az zararlı olduğundan emin olabilir miyim ?
- Oğlumun kedimize karşı alerjisi var, ancak kedimizi başka bir yere gönderme fikri oğlumu çok rahatsız ediyor. Alerjen düzeyini düşürmek için yapabileceğimiz bir şey var mı ?
