Astım neden başlar ?
Astım birçok farklı nedenle ortaya çıkabilen bir durumdur; her bireyin astımı bu nedenlerin bir bileşiminin sonucudur. Bu nedenler kalıtsal, yani ana-babanızdan aldığınız özellikler ve çevresel faktörler olarak ikiye ayrılabilir.
Astım eğiliminin kalıtsal olduğunu, dolayısı ile aile içinde sık görüldüğünü biliyoruz. Bilim adamları halen hangi kromozomdaki hangi genin astım eğilimini bir nesilden diğerine taşıdığını saptamaya çalışmaktadır (genler anababalarımızdan aldığımız özellikleri belirler ve kromozomlar hücrelerde genleri taşıyan yapılardır). Uzun vadede bu araştırmalar, asüm için bir tedavi geliştirilmesini mümkün kılacaktır.
Eğilimli bir bireyde belirtilerin ortaya çıkmasını sağlayan çevresel faktörlerin neler olduğunu saptamak güçtür. Ancak biliyoruz ki bir bebek, daha anne karnındayken bile alerjen olduğu bilinen belirli maddelere (örneğin polenlere veya ev tozu böceklerine) yüksek miktarlarda maruz kaldığı takdir de, hayatının ileriki bir döneminde büyük ihtimalle alerji geliştirir. Doğumdan sonra karşılaştığınız belirli etkenler kalıtsal eğiliminizi gerçek bir astıma dönüştürebilir. Bunlar:
•başta kedi olmak üzere, evcil bir hayvanın bulunduğu bir eve getirilmek;
•hayatınızın erken dönemlerinde belirli solunum yolu enfeksiyonları ile karşılaşmak;
•inek sütü veya yumurta gibi gıdalarla erken yaşlarda beslenmek; veya
•yılın polen sayısının yüksek olduğu bir döneminde dünyaya gelmektir.
Tamamlayıcı faktörler olarak adlandırılan bazı durumlann astıma yakalanma şansınızı artırdığını biliyoruz. Bu faktörler hava kirliliği ve sigara dumanıdır. Anneleri sigara içen bebeklerde hayatlarının bir döneminde astım gelişme riski, içmeyenlere göre iki kat fazladır.
Bu farklı faktörler niçin sizin astımınız varken kardeşlerinizde olmadığım açıklamaya yardımcı olacaktır. Sadece kalıtım sorumlu değildir ve hangi aile bireylerinde astım gelişeceğini öngörmek çok zordur. Bu zorluk astımın belirli bir başlama yaşı olmadığından daha da artmaktadır. Astımlı hastalann 2/3′ünden çoğunda belirtiler çocukluk çağında ortaya çıkmakla beraber, 60 yaşından sonra astım belirtilerine rastlanılan kişiler de vardır.
Aşağıdaki konuları okudunuz mu?
- Anafilaksi terimini hayatımda ilk olarak çok kısa bir süre önce duydum. Sözlüğe baktığımda okuduklarım bana pek bir şey ifade etmedi. Lütfen kapsamını bana açıklar mısınız ?
- Gıda alerjisi nedir ? Ne sıklıkta görülür ?
- Ben bir kuaför kalfasıv im ve kısa bir süre önce ellerimde berbat bir inflamasyon ortaya çıktı. Patronum eldiven giymemi istedi, ancak bu sefer daha da kötü oldu ve şu anda çalışamıyorum. Bu tahrişin nedeni nedir ve yapabileceğim bir şey var mı ?
- Sırtımla ilgili büyük sorunlarım vardı ve bir osteopat tarafından tedavi edildim. Şaşırdığım nokta, astımımın her zamankine göre çok daha iyi duruma gelmesi oldu. Bu yalnızca bir tesadüf mü ?
- Kısa bir süre önce ceviz yedikten sonra ciddi bir reaksiyon gösterdim. Doktorum bana bazı testler yaptı ve bademe karşı da alerjim olduğunu saptadı. Bu yemişler arasında bağlantı var mı ?
- Oğlumun kedimize karşı alerjisi var, ancak kedimizi başka bir yere gönderme fikri oğlumu çok rahatsız ediyor. Alerjen düzeyini düşürmek için yapabileceğimiz bir şey var mı ?
- Ailemde alerji sık görülüyor. Çocuklarımda alerji gelişmemesi için yapabileceğim herhangi bir şey var mı ?
- Alerjen nedir ? Kaç değişik alerjen vardır ?
- Egzamanın en etkili tedavisinin kortizonlu kremler olduğunu düşünüyorum. Kızımın doktoru kortizon içermeyen bir banyo yağı ve krem verince çok şaşırdım. Bunun nedeni nedir ?
- Bebeğimde egzama var. Bu ileride astım veya saman nezlesi geliştireceği anlamına mı gelir ?
- Astımım için kortizon içeren haplar kullandığımda egzamam daha iyi oluyor. Niçin bunları sürekli alamıyorum ?
- Bir keresinde deniz kabuklularına karşı kötü bir reaksiyon gösterdim: dudaklarım ve dilim çok şişti ve solunumum hırıltılı bir nitelik kazandı. Doktorum aynı olay tekrarladığı takdirde kullanmam için bana iki hap ve Medihaler-Epi isimli bir fısfıs verdi. Daha sonra bana bir mektup göndererek Medihaler-Epi kullanmamam gerektiğini söyledi ve adrenalin iğnesi yapmayı öğretmek için bir randevu verdi. Çok korktum! Niçin Medihaler-Epi kullanamıyorum ?
- Kızımda çok şiddetli egzama var. Nemlendirici, banyo yağı ve kortizonlu kremini kullanmama rağmen iyileşmiyor. Başka ne yapabilirim ?
- Alerjiler iyileşir mi ?
- Annem egzamahların banyo yapmaması ve yüzmemesi gerektiğini söylüyor. Doktorumsa günde en az bir kez çocuğumu banyo yağı kullanarak yıkamamı söylüyor. Hangisi haklı ?
- Arı sokmasına alerjim var ve son kez bir arı tarafından sokulduğumda anafilaksi geliştirdim. Doktorum bana Epipen yazdı, ancak en etkili tedavinin arı sokmasından kaçınmam olduğunu söyledi. Bütün yaz boyunca kendimi eve kapamam mı gerekiyor ?
- On altı yaşındaki kızım cumartesi günleri bir evcil hayvan dükkanında çalışmaya başladı. Hayvanları çok seviyor ve ileride veteriner hemşire olmak istiyor. Ancak bebekliğinden beri kaybolan egzaması tekrar ortaya çıktı ve zaman zaman solunumunun hırıltılı hale geldiğini duyuyor gibiyim. Kendisi her şeyin yolunda olduğunu söylüyor ve doktora gitmeyi reddediyor. Onun için çok endişeleniyorum. Sorun işinden kaynaklanıyor olabilir mi ? Bu arada, eşimin alerjisi nedeniyle evimizde kedi veya köpek bulundurmadığımızı da söylemeliyim
- Fransa'da yaşayan bir arkadaşım astımı için duyarsızlaştırma tedavisi görüyor, ancak doktorum bana önermiyor. Niçin ?
- Tatil ve seyahat
- İşim gereği çok fazla araba kullanıyorum. Saman nezlesi için ilaç alırken araba kullanmamın bir sakıncası var mı ?
- Alerjileri için tamamlayıcı tedaviler kullanan insanlar hakkındaki düşünceleriniz nelerdir ?
- Bazen astımımın ne kadar kötü olduğuna karar vermekte zorlanıyorum. Kötü bir atak geçirdiğimin belirtileri nelerdir ?
- Yediklerimin bazılarının egzamamı kötüleştirdiğinden eminim, ancak hangileri olduğunu bulamıyorum. Ne yapabilirim ?
- Ev tozu böceklerine karşı etkili çok sayıda madde reklamı gördüm. Ev tozu böceği nedir ? Alerjiye neden olur mu ?
- Dört yaşındaki kızımda şiddetli inek sütü alerjisi var. Kusma ve döküntüye neden olması dışında egzama ve astımını da kötüleştiriyor. Gebelik ve emzirme dönemlerinde inek sütünden tamamen uzak durduğum takdirde bir sonraki çocuğumda böyle bir alerjinin gelişmesini engelleyebilir miyim ?
