Astım neden başlar ?
Astım birçok farklı nedenle ortaya çıkabilen bir durumdur; her bireyin astımı bu nedenlerin bir bileşiminin sonucudur. Bu nedenler kalıtsal, yani ana-babanızdan aldığınız özellikler ve çevresel faktörler olarak ikiye ayrılabilir.
Astım eğiliminin kalıtsal olduğunu, dolayısı ile aile içinde sık görüldüğünü biliyoruz. Bilim adamları halen hangi kromozomdaki hangi genin astım eğilimini bir nesilden diğerine taşıdığını saptamaya çalışmaktadır (genler anababalarımızdan aldığımız özellikleri belirler ve kromozomlar hücrelerde genleri taşıyan yapılardır). Uzun vadede bu araştırmalar, asüm için bir tedavi geliştirilmesini mümkün kılacaktır.
Eğilimli bir bireyde belirtilerin ortaya çıkmasını sağlayan çevresel faktörlerin neler olduğunu saptamak güçtür. Ancak biliyoruz ki bir bebek, daha anne karnındayken bile alerjen olduğu bilinen belirli maddelere (örneğin polenlere veya ev tozu böceklerine) yüksek miktarlarda maruz kaldığı takdir de, hayatının ileriki bir döneminde büyük ihtimalle alerji geliştirir. Doğumdan sonra karşılaştığınız belirli etkenler kalıtsal eğiliminizi gerçek bir astıma dönüştürebilir. Bunlar:
•başta kedi olmak üzere, evcil bir hayvanın bulunduğu bir eve getirilmek;
•hayatınızın erken dönemlerinde belirli solunum yolu enfeksiyonları ile karşılaşmak;
•inek sütü veya yumurta gibi gıdalarla erken yaşlarda beslenmek; veya
•yılın polen sayısının yüksek olduğu bir döneminde dünyaya gelmektir.
Tamamlayıcı faktörler olarak adlandırılan bazı durumlann astıma yakalanma şansınızı artırdığını biliyoruz. Bu faktörler hava kirliliği ve sigara dumanıdır. Anneleri sigara içen bebeklerde hayatlarının bir döneminde astım gelişme riski, içmeyenlere göre iki kat fazladır.
Bu farklı faktörler niçin sizin astımınız varken kardeşlerinizde olmadığım açıklamaya yardımcı olacaktır. Sadece kalıtım sorumlu değildir ve hangi aile bireylerinde astım gelişeceğini öngörmek çok zordur. Bu zorluk astımın belirli bir başlama yaşı olmadığından daha da artmaktadır. Astımlı hastalann 2/3′ünden çoğunda belirtiler çocukluk çağında ortaya çıkmakla beraber, 60 yaşından sonra astım belirtilerine rastlanılan kişiler de vardır.
Aşağıdaki konuları okudunuz mu?
- Oğlumun saman nezlesinin şiddetli olduğu bir dönemde yoğun bir burun kanaması oldu. Kanamanın miktarı çok fazlaydı ve ne yapmam gerektiğini bilmediğimden çok korktum. Kanamanın nedeni nedir ve tekrarlarsa ne yapmalıyım ?
- Bazen astımımın ne kadar kötü olduğuna karar vermekte zorlanıyorum. Kötü bir atak geçirdiğimin belirtileri nelerdir ?
- Farklı insanlarda çok farklı şekillerde görünebildiğine göre, doktorlar ve hemşireler astım tanısını nasıl koyabiliyorlar ?
- Kızıma kısa bir süre önce astım tanısı kondu. Ailemizin bir bireyi saydığımız bir kedimiz var. Ondan vaz geçmek durumunda mıyız ?
- Bir şarlatan yerine düzgün bir terapiste gittiğime nasıl emin olabilirim ?
- Diyetimde yer alan bir gıdaya karşı alerjiğim, ancak ne ben, ne de doktorum hangi gıdaya karşı olduğunu bulamıyoruz. Ne yapabilirim ?
- Kısa bir süre önce doktorum idrar yollarımda itihap olduğunu söyleyerek bana bazı antibiyotikler yazdı. İlk ilacımı aldıktan sonra baştan aşağı tüm vücudumu çok kaşıntılı bir döküntü kapladı. Doktorum bu antibiyotiğe karşı alerjik olduğumu ve yalnızca ondan değil, başka bazı ilaçlardan da uzak durmam gerektiğini söyledi. Eğer tüm antibiyotiklere karşı alerjim varsa, gelecekte bir tane almam gerektiğinde olacaklardan korkuyorum. Başka antibiyotiklerin güvenli olup olmadığı test edilebilir mi ?
- İşimde kendimi kötü hissediyorum, ancak hafta sonlarında iyiyim. İş arkadaşlarımın çoğu aynı durumda. İşyerimizde hasta bina sendromu olduğunu düşünüyoruz. Bunu nedeni nedir ?
- Egzamanın bir tür dermatitis olduğunu söylediniz. İkisi arasındaki fark nedir ?
- Ben bir kuaför kalfasıv im ve kısa bir süre önce ellerimde berbat bir inflamasyon ortaya çıktı. Patronum eldiven giymemi istedi, ancak bu sefer daha da kötü oldu ve şu anda çalışamıyorum. Bu tahrişin nedeni nedir ve yapabileceğim bir şey var mı ?
- Oğlumun hem astımı, hem de egzaması var. Cildi kötü göründüğünde veya solunumu hırıltılı olduğunda oğlumu okula göndermem doğru mu ?
- Çocukken egzamam vardı. Şimdi yalnızca tatildeyken cilt problemlerim oluyor. Neden olabileceği hakkında bir fikriniz var mı ?
- Doktorum saman nezlesi için ödem çözücü bir ilaç kullanmamamı söyledi ve bunun yerine kortizonlu bir burun spreyi yazdı. Bunun daha önce kullandığım spreye göre daha az zararlı olduğundan emin olabilir miyim ?
- Astımın nedeni ne ?
- Niçin yediğim her gıdaya değil, bir ya da ikisine karşı alerjiğim ?
- Hem kocamda, hem de bende astım var ve evimizden taşınmak üzereyiz. Bizim için uygun olabilecek ev tipi nedir ?
- Annem egzamahların banyo yapmaması ve yüzmemesi gerektiğini söylüyor. Doktorumsa günde en az bir kez çocuğumu banyo yağı kullanarak yıkamamı söylüyor. Hangisi haklı ?
- Dört yaşındaki kızımda şiddetli inek sütü alerjisi var. Kusma ve döküntüye neden olması dışında egzama ve astımını da kötüleştiriyor. Gebelik ve emzirme dönemlerinde inek sütünden tamamen uzak durduğum takdirde bir sonraki çocuğumda böyle bir alerjinin gelişmesini engelleyebilir miyim ?
- Hayvanlara alerjiniz varsa, onlarla oynamadığınız takdirde belirtilerinizin ortaya çıkması engellenmez mi ?
- Astımım için kortizon içeren haplar kullandığımda egzamam daha iyi oluyor. Niçin bunları sürekli alamıyorum ?
- Ailemdeki çoğu kimse bir şeye karşı alerjik. İnsanlar nasıl bir maddeye karşı alerjik oluyorlar ?
- Doktorumun egzama için önerdiği cilt kremini günün hangi saatinde kullanmalıyım ?
- Alerjiler iyileşir mi ?
- Alerjen nedir ? Kaç değişik alerjen vardır ?
- Anafilaksi terimini hayatımda ilk olarak çok kısa bir süre önce duydum. Sözlüğe baktığımda okuduklarım bana pek bir şey ifade etmedi. Lütfen kapsamını bana açıklar mısınız ?
