Dokuz yaşındaki oğluma astım tanısı kondu ve doktorunun verdiği inhalerler konusunda endişeliyim. Astım ilaçlarının yan etkileri tehlikeli midir ?
Astım tedavisinde kullanılan ilaçların yan etkileri konusunda endişe etmeye başlamadan önce astımın tehlikeli bir hastalık olduğunu hatırlayın. Çocuklarda yeterli derecede kontrol altına alınamayan astım göğüste şekil bozuklukları, gelişme geriliği, yetersiz uyuma ve okuldan geri kalma nedeniyle okul başansmda düşme ve tüm ailenin yaşam kalitesinde bozulmaya neden olur. Erişkinlerde astım, her ne kadar nadiren ölümlere neden olsa da, hayatı tehdit eden bir durumdur. Astım ilaçlarının yan etkilerine bu bakış açısından bakmak gereklidir.
Yan etkiler çocuğunuzun kullandığı ilaca göre değişiklik gösterir. Rahatlatıcı ilacına bağlı yan etkiler geçicidir ve ilacı aldıktan sonra en fazla 4 saat sürer. Rahatlatıcı ilaçlar başlıca iki tiptir ve yan etkileri birbirinden farklıdır.
•Salbutamol (Ventolin) ve terbutalinin (Bricanyl) bulunduğu ilk grup, özellikle ellerde hafif titremeye neden olabilir. Bu ilaçlar yüksek dozda alındığında kalp atım hızı artabilir. Bu olay kalbe zarar vermez, ancak rahatsızlık hissi oluşturur.
•İpatropium (Atrovent) ve oxitropiumun (Oxivent) bulunduğu ikinci grup ağız kuruluğu ve bulanık görmeye neden olabilir. Nadiren idrar yaparken zorlanma ve kabızlık görülebilir.
Bugünlerde önleyici ilaçların yan etkileri üzerinde daha çok durulmaktadır. Eğer oğlunuz sodyum kromoglikat (Intal) alıyorsa endişe etmeniz gereksizdir, bu ilacın hiçbir yan etkisi yoktur. Beklometazon (Becotide) veya budenoside (Pulmi-cort) gibi solunum yolu ile alman bir kortizon kullanıyorsa, düşük doz kullandığı takdirde içiniz rahat olsun (bu konuyu doktorunuza sorun, ancak genel bir kural olarak günde 400 mikrograma kadar olan dozlar düşük olarak kabul edilir). Görülebilecek yan etkiler boğuk seslilik, ağız yaraları ve ağız ile boğazın arkasında beyaz noktalı kırmızı döküntüler şeklinde görülen mantar enfeksiyonudur. Bu yan etkilerin tümü, ilacı ağızda kalıntı bırakmadan doğrudan akciğerlere gönderen boşluklu bir cihaz kullanarak (Şekil 4) engellenebilir.
Solunum yolu ile alınan kortizon çocukların büyümesini geçici olarak yavaşlatabilir. Erişkinlerde ise kemik erimesine (osteoporozis) neden olabilir. Bu riskler, özellikle uzun süre (aylar ya da yıllar) ağızdan kortizon tabletleri kullanılırsa yüksektir. Yılda 4 kereye kadar iki haftadan kısa sürelerle ağızdan kortizon tabletlerinin kullanılmasının önemli bir yan etkisi olmadığı düşünülmektedir. Eğer oğlunuz düzenli olarak kortizon tabletleri kullanmak durumundaysa ve yan etkileri konusunda endişeleriniz varsa, bu durumu doktorunuzla konuşmalısınız. Kortizon tabletleri hiçbir zaman aniden kesilmemelidir. Bu durum tehlikeli olabilir. Astım ilaçlarında bulunan kortizon (kortikosteroidler) sporcuların doping maddesi olarak kullandıklarından (anabolizan steroidler) farklıdır.
Bu yan etkilerin tümü bir arada sıralandığında rahatsız edicidir, ancak kontrolsüz astımın riskleri ile bu yan etkilerin riskleri tartılmahdır. Becotide gibi ilaçlar 20 yılı aşkın süredir güvenle kullanılmaktadır. Çocukluk çağı boyunca solunum yolu ile kortizon kullanan çocuklar astımı olmayan arkadaşlarına göre daha kısa boylu değildir, hatta tedavi edilmedikleri takdirde sahip olacakları boya göre hatırı sayılır ölçüde uzundurlar.
Çocuğunuzda izleyebileceğiniz en emniyetli yol tercihan solunum yolu ile alman önleyici ilacını yeterli dozda kullanarak astımını kontrol altında tutmak, sonra da bu ilacını mümkün olan en düşük doza düşürmektir. Bu takdirde rahatlatıcı ilacım yalnızca belirtileri olduğunda kullanacaktır.
Aşağıdaki konuları okudunuz mu?
- Niçin yediğim her gıdaya değil, bir ya da ikisine karşı alerjiğim ?
- Geçen yıl işten çıkarıldım ve boyacı ve dekoratör olarak kendi başıma çalışmaya başladım. Bugüne kadar sağlığımla ilgili bir sorunum yoktu, ancak son zamanlarda çalışırken nefes darlığı hissetmeye başladım. Kullandığım boyalardan birine karşı alerjim olabilir mi ve eğer varsa hangisine karşı olduğunu nasıl bulabilirim ?
- Polenler nasıl saman nezlesi oluşturuyorlar ?
- Egzamanın bir tür dermatitis olduğunu söylediniz. İkisi arasındaki fark nedir ?
- İki yaşındaki kızımda yumurta alerjisi saptandı ve yumurta içeren her tür gıda yasaklandı. Bunu uygulamak düşündüğümden çok daha zormuş, çünkü neredeyse her şeyin içinde yumurta var. Tüm hazır gıdalardan kaçınmak durumunda mıyım ?
- Benim gibi astımı olan bir insanın genel anestezi alması doğru mudur ?
- Gıda alerjisi nedir ? Ne sıklıkta görülür ?
- Bir keresinde deniz kabuklularına karşı kötü bir reaksiyon gösterdim: dudaklarım ve dilim çok şişti ve solunumum hırıltılı bir nitelik kazandı. Doktorum aynı olay tekrarladığı takdirde kullanmam için bana iki hap ve Medihaler-Epi isimli bir fısfıs verdi. Daha sonra bana bir mektup göndererek Medihaler-Epi kullanmamam gerektiğini söyledi ve adrenalin iğnesi yapmayı öğretmek için bir randevu verdi. Çok korktum! Niçin Medihaler-Epi kullanamıyorum ?
- Farklı insanlarda çok farklı şekillerde görünebildiğine göre, doktorlar ve hemşireler astım tanısını nasıl koyabiliyorlar ?
- Astımım niye her zaman yok ?
- Egzamam var, ancak son zamanlarda doktorumun ürtiker olduğunu söylediği başka tür bir cilt döküntüsü ortaya çıktı. Doktorum cildimi etkilemekle birlikte bunun bir alerji olmadığım söyledi. Cilt alerjileri ile ürtiker arasındaki fark nedir ?
- Valizimin çalınması gibi bir durumda kullandığım ilaçları ve tıbbi malzemeyi diğer ülkelerde bulabilir miyim ?
- Eşimin yer fıstığına karşı şiddetli alerjisi var, bense çok seviyorum. Yer fıstığı yemeye devam ettiğim takdirde onu tehlikeye atar mıyım ?
- Çölyak hastalığım var, ancak yenebilir glutensiz ekmek ve kek bulmakta çok zorlanıyorum - çoğu iğrenç! Yardım edebilir misiniz ?
- Çocuklar için olan astım tedavisinin erişkinlerinkinden farkı nedir ?
- Yumurta ve sütün üç yaşındaki oğlumun egzamasını kötüleştirdiğini düşünüyorum. Mutlak gerekli olmadan diyetinde bir değişiklik yapmak istemediğimden bundan nasıl emin olabilirim ?
- Diş apsesi için diş hekimimin verdiği penisilinden sonra anafilaksi geliştirdim. Şansıma kendisinde gerekli bütün ekipmanlar vardı ve çok doğru hareket etti. Artık ilaç, özellikle de antibiyotik kullanmaktan çok korkuyorum. Benzer bir reaksiyon gösterme ihtimalim nedir ?
- Kocamın astımı var ve ilacını düzgün kullandığında (yani almayı unutmadığında) belirtileri kontrol altında. Yakın bir geçmişte benim de susama karşı alerjim olduğu saptandı ve herhangi bir tedavi önerilmeden yalnızca susamdan uzak durmam söylendi. Neden ?
- Oğlumun okulu astım inhalerlerini yanında taşımasına izin vermiyor ve her ihtiyaç duyduğunda okul sekreterine başvurmasını istiyor. Bundan genellikle çekiniyor. Bu ona bir zarar verebilir mi ?
- Bazı kişilerde total alerji sendromu diye bir durum olduğunu duydum. Nedir, ne sıklıkta görülür ve nasıl tedavi edilir ?
- Egzersiz ve kediler ya da atlarla temas alerjimi kötüleşti-riyor. Kendimi bu tetikleyicilere karşı daha dirençli hale getirebilir miyim ?
- Oğlumun saman nezlesinin şiddetli olduğu bir dönemde yoğun bir burun kanaması oldu. Kanamanın miktarı çok fazlaydı ve ne yapmam gerektiğini bilmediğimden çok korktum. Kanamanın nedeni nedir ve tekrarlarsa ne yapmalıyım ?
- Kısa bir süre önce cilt testi yaptırdım ve astımın yanısıra pek çok alerjimin olduğu saptandı. Bu alerjilerim için kullanabileceğim tedaviler var mı ?
- Herkes büyük bir hevesle yaz mevsimini bekliyor, oysa ben alerjilerimin en kötü dönemini yaşadığımdan endişe içindeyim. Polen sezonu boyunca hayatımı daha dayanabilir kılmak için yapabileceğim bir şey var mı ?
- Alerjen nedir ? Kaç değişik alerjen vardır ?
