Alerjilerim

Astım tedavisinde kullanılan ilaçların yan etkileri konusun­da endişe etmeye başlamadan önce astımın tehlikeli bir has­talık olduğunu hatırlayın. Çocuklarda yeterli derecede kont­rol altına alınamayan astım göğüste şekil bozuklukları, geliş­me geriliği, yetersiz uyuma ve okuldan geri kalma nedeniy­le okul başansmda düşme ve tüm ailenin yaşam kalitesinde bozulmaya neden olur. Erişkinlerde astım, her ne kadar na­diren ölümlere neden olsa da, hayatı tehdit eden bir durum­dur. Astım ilaçlarının yan etkilerine bu bakış açısından bak­mak gereklidir.

Yan etkiler çocuğunuzun kullandığı ilaca göre değişiklik gösterir. Rahatlatıcı ilacına bağlı yan etkiler geçicidir ve ilacı aldıktan sonra en fazla 4 saat sürer. Rahatlatıcı ilaçlar başlıca iki tiptir ve yan etkileri birbirinden farklıdır.
•Salbutamol (Ventolin) ve terbutalinin (Bricanyl) bulundu­ğu ilk grup, özellikle ellerde hafif titremeye neden olabi­lir. Bu ilaçlar yüksek dozda alındığında kalp atım hızı ar­tabilir. Bu olay kalbe zarar vermez, ancak rahatsızlık his­si oluşturur.
•İpatropium (Atrovent) ve oxitropiumun (Oxivent) bulunduğu ikinci grup ağız kuruluğu ve bulanık görmeye ne­den olabilir. Nadiren idrar yaparken zorlanma ve kabızlık görülebilir.

Bugünlerde önleyici ilaçların yan etkileri üzerinde daha çok durulmaktadır. Eğer oğlunuz sodyum kromoglikat (Intal) alıyorsa endişe etmeniz gereksizdir, bu ilacın hiçbir yan etki­si yoktur. Beklometazon (Becotide) veya budenoside (Pulmi-cort) gibi solunum yolu ile alman bir kortizon kullanıyorsa, düşük doz kullandığı takdirde içiniz rahat olsun (bu konuyu doktorunuza sorun, ancak genel bir kural olarak günde 400 mikrograma kadar olan dozlar düşük olarak kabul edilir). Görülebilecek yan etkiler boğuk seslilik, ağız yaraları ve ağız ile boğazın arkasında beyaz noktalı kırmızı döküntüler şek­linde görülen mantar enfeksiyonudur. Bu yan etkilerin tü­mü, ilacı ağızda kalıntı bırakmadan doğrudan akciğerlere gönderen boşluklu bir cihaz kullanarak (Şekil 4) engellenebi­lir.

Solunum yolu ile alınan kortizon çocukların büyümesini geçici olarak yavaşlatabilir. Erişkinlerde ise kemik erimesine (osteoporozis) neden olabilir. Bu riskler, özellikle uzun süre (aylar ya da yıllar) ağızdan kortizon tabletleri kullanılırsa yüksektir. Yılda 4 kereye kadar iki haftadan kısa sürelerle ağızdan kortizon tabletlerinin kullanılmasının önemli bir yan etkisi olmadığı düşünülmektedir. Eğer oğlunuz düzenli olarak kortizon tabletleri kullanmak durumundaysa ve yan etkileri konusunda endişeleriniz varsa, bu durumu doktoru­nuzla konuşmalısınız. Kortizon tabletleri hiçbir zaman ani­den kesilmemelidir. Bu durum tehlikeli olabilir. Astım ilaçla­rında bulunan kortizon (kortikosteroidler) sporcuların do­ping maddesi olarak kullandıklarından (anabolizan steroidler) farklıdır.

Bu yan etkilerin tümü bir arada sıralandığında rahatsız edicidir, ancak kontrolsüz astımın riskleri ile bu yan etkilerin riskleri tartılmahdır. Becotide gibi ilaçlar 20 yılı aşkın süredir güvenle kullanılmaktadır. Çocukluk çağı boyunca solunum yolu ile kortizon kullanan çocuklar astımı olmayan arkadaş­larına göre daha kısa boylu değildir, hatta tedavi edilmedik­leri takdirde sahip olacakları boya göre hatırı sayılır ölçüde uzundurlar.

Çocuğunuzda izleyebileceğiniz en emniyetli yol tercihan solunum yolu ile alman önleyici ilacını yeterli dozda kulla­narak astımını kontrol altında tutmak, sonra da bu ilacını mümkün olan en düşük doza düşürmektir. Bu takdirde ra­hatlatıcı ilacım yalnızca belirtileri olduğunda kullanacaktır.

• Niçin yediğim her gıdaya değil, bir ya da ikisine karşı alerjiğim ?
• Geçen yıl işten çıkarıldım ve boyacı ve dekoratör olarak kendi başıma çalışmaya başladım. Bugüne kadar sağlı­ğımla ilgili bir sorunum yoktu, ancak son zamanlarda ça­lışırken nefes darlığı hissetmeye başladım. Kullandığım boyalardan birine karşı alerjim olabilir mi ve eğer varsa hangisine karşı olduğunu nasıl bulabilirim ?
• Polenler nasıl saman nezlesi oluşturuyorlar ?
• Egzamanın bir tür dermatitis olduğunu söylediniz. İkisi arasındaki fark nedir ?
• İki yaşındaki kızımda yumurta alerjisi saptandı ve yu­murta içeren her tür gıda yasaklandı. Bunu uygulamak düşündüğümden çok daha zormuş, çünkü neredeyse her şeyin içinde yumurta var. Tüm hazır gıdalardan kaçın­mak durumunda mıyım ?
• Benim gibi astımı olan bir insanın genel anestezi alması doğru mudur ?
• Gıda alerjisi nedir ? Ne sıklıkta görülür ?
• Bir keresinde deniz kabuklularına karşı kötü bir reaksi­yon gösterdim: dudaklarım ve dilim çok şişti ve solunu­mum hırıltılı bir nitelik kazandı. Doktorum aynı olay tek­rarladığı takdirde kullanmam için bana iki hap ve Medi­haler-Epi isimli bir fısfıs verdi. Daha sonra bana bir mek­tup göndererek Medihaler-Epi kullanmamam gerektiğini söyledi ve adrenalin iğnesi yapmayı öğretmek için bir randevu verdi. Çok korktum! Niçin Medihaler-Epi kulla­namıyorum ?
• Farklı insanlarda çok farklı şekillerde görünebildiğine göre, doktorlar ve hemşireler astım tanısını nasıl koyabi­liyorlar ?
• Astımım niye her zaman yok ?
• Egzamam var, ancak son zamanlarda doktorumun ürtiker olduğunu söylediği başka tür bir cilt döküntüsü orta­ya çıktı. Doktorum cildimi etkilemekle birlikte bunun bir alerji olmadığım söyledi. Cilt alerjileri ile ürtiker arasın­daki fark nedir ?
• Valizimin çalınması gibi bir durumda kullandığım ilaçla­rı ve tıbbi malzemeyi diğer ülkelerde bulabilir miyim ?
• Eşimin yer fıstığına karşı şiddetli alerjisi var, bense çok seviyorum. Yer fıstığı yemeye devam ettiğim takdirde onu tehlikeye atar mıyım ?
• Çölyak hastalığım var, ancak yenebilir glutensiz ekmek ve kek bulmakta çok zorlanıyorum - çoğu iğrenç! Yardım edebilir misiniz ?
• Çocuklar için olan astım tedavisinin erişkinlerinkinden farkı nedir ?
• Yumurta ve sütün üç yaşındaki oğlumun egzamasını kötüleştirdiğini düşünüyorum. Mutlak gerekli olmadan di­yetinde bir değişiklik yapmak istemediğimden bundan nasıl emin olabilirim ?
• Diş apsesi için diş hekimimin verdiği penisilinden sonra anafilaksi geliştirdim. Şansıma kendisinde gerekli bütün ekipmanlar vardı ve çok doğru hareket etti. Artık ilaç, özellikle de antibiyotik kullanmaktan çok korkuyorum. Benzer bir reaksiyon gösterme ihtimalim nedir ?
• Kocamın astımı var ve ilacını düzgün kullandığında (yani almayı unutmadığında) belirtileri kontrol altında. Yakın bir geçmişte benim de susama karşı alerjim olduğu sap­tandı ve herhangi bir tedavi önerilmeden yalnızca susam­dan uzak durmam söylendi. Neden ?
• Oğlumun okulu astım inhalerlerini yanında taşımasına izin vermiyor ve her ihtiyaç duyduğunda okul sekreterine başvurmasını istiyor. Bundan genellikle çekiniyor. Bu ona bir zarar verebilir mi ?
• Bazı kişilerde total alerji sendromu diye bir durum oldu­ğunu duydum. Nedir, ne sıklıkta görülür ve nasıl tedavi edilir ?
• Egzersiz ve kediler ya da atlarla temas alerjimi kötüleşti-riyor. Kendimi bu tetikleyicilere karşı daha dirençli hale getirebilir miyim ?
• Oğlumun saman nezlesinin şiddetli olduğu bir dönemde yoğun bir burun kanaması oldu. Kanamanın miktarı çok fazlaydı ve ne yapmam gerektiğini bilmediğimden çok korktum. Kanamanın nedeni nedir ve tekrarlarsa ne yap­malıyım ?
• Kısa bir süre önce cilt testi yaptırdım ve astımın yanısıra pek çok alerjimin olduğu saptandı. Bu alerjilerim için kullanabileceğim tedaviler var mı ?
• Herkes büyük bir hevesle yaz mevsimini bekliyor, oysa ben alerjilerimin en kötü dönemini yaşadığımdan endişe içindeyim. Polen sezonu boyunca hayatımı daha dayana­bilir kılmak için yapabileceğim bir şey var mı ?
• Alerjen nedir ? Kaç değişik alerjen vardır ?