Alerjilerim

Alerjiler kalıtsal ve çevresel faktörlerin bir karışımı olarak or­taya çıkarlar. Ailenizden aldığınız özelliklerle alerji geliştir­me yatkınlığınız vardır. Buna atopi denir ve bu bölümün ba­şındaki, alerji tammı başlığında ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Ana-babamızdan aldığımız genler bir yerde şans eseri olarak belirlenmektedir, sizde kızkardeşinize oranla daha fazla sa­yıda “alerji geni” bulunabilir.

Kalıtsal olarak alerji geliştirme eğilimine sahip olduğunuz gerçeği ışığında, çevresel faktörlerin önemi ortaya çıkmakta­dır. Farklı alerjenlerle ilk kez karşılaşma şekliniz, alerji soru­nunuz olup olmayacağını belirler. Atopik kişiler alerjenlerle hiç karşılaşmazlarsa, hiç alerji geliştirmezler! Ne kadar erken yaşta ve ne kadar çok miktarda alerjenle karşılaşırsanız, aler­ji geliştirme olasılığınız o kadar yüksek olur. Örneğin, polen­lerin bol olduğu bahar aylarında doğan bebeklerde saman nezlesi ve astım gelişme riski kış aylarında doğanlara göre daha yüksektir.

Önemli tek çevresel faktör, alerjenlere maruz kalmak de­ğildir. Yeni bir bulguya göre erken yaşlarda ne kadar fazla soğuk algınlığı atağı geçirilirse, alerji gelişme riski o kadar azalmaktadır. Son zamanlarda, alerji riskini arttıran ve ta­mamlayıcı faktörler olarak adlandırılan etkenler saptamaya başladık. Bunlar arasında hava kirliliği ve sigara dumanı vardır. Örneğin, anneleri sigara içen bebeklerin hayatlarının bir döneminde alerji geliştirme riski diğerlerinin yaklaşık iki katıdır.

Alerji ortaya çıktıktan sonra bazı kişilerde alerjiyi şiddet­lendiren ve eş faktör olarak adlandırılan çevresel etkenler vardır. Bunlar arasında egzersiz, aspirin, soğuk hava, ateş ve belli gıdalar sayılabilir.

Atopik bir ailedeki tüm bireylerin alerjik olmadığım siz de farkedebilirsiniz. Ancak bugün için hangi çocukta alerji gelişeceğini, hangisinde ise gelişmeyeceğini söylemek müm­kün değildir. Genellikle çocukluk ve erken erişkinlikte görül­mekle beraber alerjiler hayatın herhangi bir döneminde orta­ya çıkabilir. Dolayısı ile kız kardeşinizde alerji gelişmeyece­ğini kesin olarak söylemek mümkün değildir.

• Astım niçin gittikçe yaygınlaşıyor ?
• Oğlumun sınıfındaki bir çocuk egzama nedeniyle sürekli kaşınıyor. Egzama bulaşıcı mıdır ve oğlumu o çocuktan uzak tutmalı mıyım ?
• Dermatitisimin çalıştığım kuaför salonundaki bir kimya­sal maddeden kaynaklandığına inanıyorum. Bundan na­sıl emin olabilirim ?
• Benim gibi astımı olan bir insanın genel anestezi alması doğru mudur ?
• Oğlumun saman nezlesinin şiddetli olduğu bir dönemde yoğun bir burun kanaması oldu. Kanamanın miktarı çok fazlaydı ve ne yapmam gerektiğini bilmediğimden çok korktum. Kanamanın nedeni nedir ve tekrarlarsa ne yap­malıyım ?
• Oğlumun zaman zaman çok şiddetlenen bir egzaması var. Önümüzdeki dönem yüzme dersi alacak ve bu derse ka­tılmasını çok istiyorum. O zamana kadar cildini normal bir görünüme kavuşturmak için yapabileceğim bir şey var mı? Ayrıca sudaki kimyasalların cildine zarar verme­sini engellemek için ne yapmalıyım ?
• Polen takvimlerinin varlığını biliyorum, ancak nasıl bir şey olduğu hakkında fikrim yok. Bana nasıl yardımcı ola­bilir ?
• Aromaterapide bitkilerden elde edilen yağlar kullanıldı­ğına göre alerjik insanlar tarafından kullanılması müm­kün müdür ?
• Alerjinin belirtileri nelerdir ve nasıl oluşur ?
• Kızımda çok şiddetli egzama var. Nemlendirici, banyo ya­ğı ve kortizonlu kremini kullanmama rağmen iyileşmiyor. Başka ne yapabilirim ?
• Dört yaşındaki kızımda şiddetli inek sütü alerjisi var. Kusma ve döküntüye neden olması dışında egzama ve as­tımını da kötüleştiriyor. Gebelik ve emzirme dönemlerin­de inek sütünden tamamen uzak durduğum takdirde bir sonraki çocuğumda böyle bir alerjinin gelişmesini engel­leyebilir miyim ?
• İmmünoterapi nedir ?
• Gıda alerjisi nedir ? Ne sıklıkta görülür ?
• Hamile kalmam astım ve diğer alerjik sorunlarımı kötüleştirir mi ?
• Oğlum ne zaman tedavisinin sorumluluğunu kendisi üst­lenecek ve bu hususta onu cesaretlendirmek için ne yap­malıyım ?
• Alerjen nedir ? Kaç değişik alerjen vardır ?
• Alerjiler iyileşir mi ?
• Herkes büyük bir hevesle yaz mevsimini bekliyor, oysa ben alerjilerimin en kötü dönemini yaşadığımdan endişe içindeyim. Polen sezonu boyunca hayatımı daha dayana­bilir kılmak için yapabileceğim bir şey var mı ?
• Anafilaksi terimini hayatımda ilk olarak çok kısa bir sü­re önce duydum. Sözlüğe baktığımda okuduklarım bana pek bir şey ifade etmedi. Lütfen kapsamını bana açıklar mısınız ?
• Bazı kişilerde total alerji sendromu diye bir durum oldu­ğunu duydum. Nedir, ne sıklıkta görülür ve nasıl tedavi edilir ?
• Eşimin yer fıstığına karşı şiddetli alerjisi var, bense çok seviyorum. Yer fıstığı yemeye devam ettiğim takdirde onu tehlikeye atar mıyım ?
• Kortizon hakkında endişelendirici pek çok şey duydum. Doktorum kortizonlu bir krem verdiğinden beri çok kor­kuyorum. Kortizonlu kremler emniyetli midir ?
• Doktorumun dosyama "idyopatik anafilaksi" yazdığını gördüm. Bunun anlamı nedir ?
• Astımım niye her zaman yok ?
• Bir gıda maddesine karşı alerjim olduğunu düşünüyorum ve kendi doktorumdan bu konuda hiçbir yardım görme­diğimden başka bir pratisyene başvurdum. Bana bir ele­me diyeti önerdi ve üç hafta boyunca yalnızca haşlanmış tavuk, pirinç ve armut yememi önerdi. Bu uygulamadan çok sıkıldım ve aç kalıyorum. Normal bir diyete dönmem emniyetli olur mu ?