Alerjilerim

Alerjiler kalıtsal ve çevresel faktörlerin bir karışımı olarak or­taya çıkarlar. Ailenizden aldığınız özelliklerle alerji geliştir­me yatkınlığınız vardır. Buna atopi denir ve bu bölümün ba­şındaki, alerji tammı başlığında ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Ana-babamızdan aldığımız genler bir yerde şans eseri olarak belirlenmektedir, sizde kızkardeşinize oranla daha fazla sa­yıda “alerji geni” bulunabilir.

Kalıtsal olarak alerji geliştirme eğilimine sahip olduğunuz gerçeği ışığında, çevresel faktörlerin önemi ortaya çıkmakta­dır. Farklı alerjenlerle ilk kez karşılaşma şekliniz, alerji soru­nunuz olup olmayacağını belirler. Atopik kişiler alerjenlerle hiç karşılaşmazlarsa, hiç alerji geliştirmezler! Ne kadar erken yaşta ve ne kadar çok miktarda alerjenle karşılaşırsanız, aler­ji geliştirme olasılığınız o kadar yüksek olur. Örneğin, polen­lerin bol olduğu bahar aylarında doğan bebeklerde saman nezlesi ve astım gelişme riski kış aylarında doğanlara göre daha yüksektir.

Önemli tek çevresel faktör, alerjenlere maruz kalmak de­ğildir. Yeni bir bulguya göre erken yaşlarda ne kadar fazla soğuk algınlığı atağı geçirilirse, alerji gelişme riski o kadar azalmaktadır. Son zamanlarda, alerji riskini arttıran ve ta­mamlayıcı faktörler olarak adlandırılan etkenler saptamaya başladık. Bunlar arasında hava kirliliği ve sigara dumanı vardır. Örneğin, anneleri sigara içen bebeklerin hayatlarının bir döneminde alerji geliştirme riski diğerlerinin yaklaşık iki katıdır.

Alerji ortaya çıktıktan sonra bazı kişilerde alerjiyi şiddet­lendiren ve eş faktör olarak adlandırılan çevresel etkenler vardır. Bunlar arasında egzersiz, aspirin, soğuk hava, ateş ve belli gıdalar sayılabilir.

Atopik bir ailedeki tüm bireylerin alerjik olmadığım siz de farkedebilirsiniz. Ancak bugün için hangi çocukta alerji gelişeceğini, hangisinde ise gelişmeyeceğini söylemek müm­kün değildir. Genellikle çocukluk ve erken erişkinlikte görül­mekle beraber alerjiler hayatın herhangi bir döneminde orta­ya çıkabilir. Dolayısı ile kız kardeşinizde alerji gelişmeyece­ğini kesin olarak söylemek mümkün değildir.

• Bir yıl öncesine kadar anafilaksi diye bir şey duymamış­tım, ancak şimdi anafilaksiden ölen insanlar olduğunu bi­liyorum. Anafilaksinin görülme sıklığı nedir ?
• Arı sokmaları her zaman anafilaksiye neden olur mu ?
• Geçmişte birçok kez anafilaksi ile karşılaştım ve şimdi de bir ameliyat için hastaneye yatmak zorundayım. Anestezi altındayken anafilaksi gelişirse birisi bunu farkeder mi ?
• Her iki çocuğumda da bebekliklerinde egzama, 4 yaş ci­varında astım, ergenlik dönemlerinde de saman nezlesi gelişti. Bu sorunlar birbiriyle bağlantılı mı, niye hepsi ay­nı zamanda başlamadı ve biri diğerlerine neden olmuş olabilir mi ?
• On altı yaşındaki kızım cumartesi günleri bir evcil hay­van dükkanında çalışmaya başladı. Hayvanları çok sevi­yor ve ileride veteriner hemşire olmak istiyor. Ancak be­bekliğinden beri kaybolan egzaması tekrar ortaya çıktı ve zaman zaman solunumunun hırıltılı hale geldiğini duyu­yor gibiyim. Kendisi her şeyin yolunda olduğunu söylüyor ve doktora gitmeyi reddediyor. Onun için çok endişeleni­yorum. Sorun işinden kaynaklanıyor olabilir mi ? Bu ara­da, eşimin alerjisi nedeniyle evimizde kedi veya köpek bu­lundurmadığımızı da söylemeliyim
• Kızımda çok şiddetli egzama var. Nemlendirici, banyo ya­ğı ve kortizonlu kremini kullanmama rağmen iyileşmiyor. Başka ne yapabilirim ?
• İmmünoterapi nedir ?
• İşimde kendimi kötü hissediyorum, ancak hafta sonların­da iyiyim. İş arkadaşlarımın çoğu aynı durumda. İşyeri­mizde hasta bina sendromu olduğunu düşünüyoruz. Bu­nu nedeni nedir ?
• Oğlumun sınıfındaki bir çocuk egzama nedeniyle sürekli kaşınıyor. Egzama bulaşıcı mıdır ve oğlumu o çocuktan uzak tutmalı mıyım ?
• Belli gıdalardan kaçınmak kimler için yararlıdır ?
• On iki yaşındaki oğlum kısa bir süre önce arı sokmasına bağlı anafilaksi nedeniyle hastaneye yatırıldı. Hastaneden çıkarken elimize bir adrenalin kiti verildi ve aynı olay tekrarlarsa ne yapmamız gerektiği anlatıldı. İyileşmesi beni öylesine rahatlattı ki, ilk yardım önerilerini yeteri kadar dikkatle dinlediğimden emin değilim. Lütfen ne yapmam gerektiğini bana anlatır mısınız ?
• Eşimin yer fıstığına karşı şiddetli alerjisi var, bense çok seviyorum. Yer fıstığı yemeye devam ettiğim takdirde onu tehlikeye atar mıyım ?
• Astımım iş değiştirdiğimden beri kötüledi. Strese bağlı ol­duğunu sanmıyorum, çünkü şimdiki işimde eskisine göre çok rahatım. Bu durum için olası diğer nedenler nelerdir ?
• Çevrede egzaması geleneksel Çin tıbbı bitkileri ile iyileşen çok sayıda insan var. Gerçekten böyle bir etki var mı ve kocakarı ilaçları alerjili insanlara yardımcı olabilir mi ?
• Dört yaşındaki kızımda şiddetli inek sütü alerjisi var. Kusma ve döküntüye neden olması dışında egzama ve as­tımını da kötüleştiriyor. Gebelik ve emzirme dönemlerin­de inek sütünden tamamen uzak durduğum takdirde bir sonraki çocuğumda böyle bir alerjinin gelişmesini engel­leyebilir miyim ?
• Polenler nasıl saman nezlesi oluşturuyorlar ?
• Alerjen nedir ? Kaç değişik alerjen vardır ?
• İşim gereği çok fazla araba kullanıyorum. Saman nezlesi için ilaç alırken araba kullanmamın bir sakıncası var mı ?
• Günümüzde değişik türde gıdalar pek çok şeyden sorum­lu tutuluyor. Gerçekten de alerjiler açısından da önemli sorunlar yaratıyorlar mı ?
• Astımımın ne kadar kötü olduğunu ifade edemiyorum. İyi olduğumu düşündüğüm günlerde doktorum ciğerlerimin kötü durumda olduğunu söylüyor. Astımımı değerlendi­rebileceğim bir yol var mı ?
• Akupunkturun alerjili insanlara yararlı olabileceğini duydum. Bu doğru mu? İğneden korkmasam denemek is­terdim. Göründüğü kadar acı verir mi? İğne kullanılma­yan benzer tedavi şekilleri de var mı ?
• Belirtilerim gerçek bir gıda alerjisine bağlı değilse, nede­ni ne ?
• Kortizon hakkında endişelendirici pek çok şey duydum. Doktorum kortizonlu bir krem verdiğinden beri çok kor­kuyorum. Kortizonlu kremler emniyetli midir ?
• Hayvanlara alerjiniz varsa, onlarla oynamadığınız tak­dirde belirtilerinizin ortaya çıkması engellenmez mi ?
• Gıda alerjileri gittikçe sıklaşıyor mu ?