Doktorum bağırsak sorunumun bir gıdayı tolere edemememden kaynaklandığını söyledi ancak ben alerjimin olduğuna eminim. Kocam yalnızca çok hassas bir mideye sahip olduğumu düşünüyor. Acaba aynı şeyi farklı sözcüklerle mi ifade ediyoruz, yoksa alerji, intolerans ve duyarlılık arasında gerçekten bir fark var mı? Ayrıca, bu fark önemli mi ?
Herhangi bir ilaç, gıda, böcek sokması veya kimyasala karşı gösterilen tepki, yaygın olarak alerji olarak adlandırılmak-taysa da, bu adı özel bir tepki türü için saklamak ve aşağıdaki durumlar için intolerans ile duyarlılığı kullanmak daha doğrudur.
•Vücudunuzun yeterli düzeyde işleyemediği bir besin maddesini aldığınız zaman ortaya çıkan hoş olmayan belirtiler intoleranstır. Örneğin, bazı insanlar süt ve süt ürünleri aldıktan sonra bu tür belirtiler hissederler. Bu kişiler sütte bulunan şekeri (laktoz) parçalayacak özel bir kimyasal maddeye (laktaz olarak adlandırılan bir enzim) sahip olmadıkları için sütü sindiremezler. Bağırsaklardaki sindirilmemiş süt şekerine bağlı olarak kramp tarzı karın ağrıları ve ishal gibi belirtiler görülür. Bu belirtiler alerjik kökenli değildir ve az miktarda süt içildiği zaman görülmez. Bu tür gıda intoleransı laktoz intoleransı olarak adlandırılır ve çözümü süt ve süt ürünlerinden kaçınmaktır.
•Bir maddeye karşı duyarlılık, o maddenin normal yan etkisinin abartılı halidir. Örneğin astım belirtilerinin ortadan kaldırılması için kullanılan salbutamol maddesini (ticari adı Ventolin ve Aerolin) ele alalım. Yeteri kadar yüksek dozda verildiğinde, çoğu kişide titreme ve hızlanma hissi görülür. Bazı kişilerde ve özellikle çocuklarda bu yan etkiler çok düşük dozlarda gelişir ve bu durumda sal-butamole karşı alerjiden değil, duyarlılıktan bahsedilir.
• Vücudunuz daha önceden karşılaştığı normalde zararsız olan bir maddeye tepki gösterirse ve bu tepki bu bölümde daha önce tartışıldığı şekilde IgE antikorlarını içerirse gerçek bir alerjiden bahsedilir. Alerji bir kez geliştikten sonra, çok düşük dozlardaki alerjenler bile tepki oluşturabilir.
İntolerans, duyarlılık ve alerji arasındaki fark önemlidir. Çünkü sorununuza doğru tanı konamazsa, uygun ve etkin tedaviyi almanız mümkün değildir. Örneğin, antihistamin ilaçlar laktoz intoleransmda işe yaramaz. Ancak belirtilerinizin ortadan kalkması için bulunabilen tek tedavi, neden olan maddeden uzak durmanızsa, hangi terimi seçtiğinizin fazla önemi yoktur. Sizin açınızdan hangi gıdaların sorun yarattığım bildiğiniz takdirde, dışarı veya bir arkadaşınıza yemeğe gitiğinizde onlardan uzak durmak isteyebilirsiniz. Eğer sorununuzu alerji olarak nitelemek bunu sağlayacaksa, hiç durmayın ve o şekilde adlandırın.
Aşağıdaki konuları okudunuz mu?
- Anafilaksi terimini hayatımda ilk olarak çok kısa bir süre önce duydum. Sözlüğe baktığımda okuduklarım bana pek bir şey ifade etmedi. Lütfen kapsamını bana açıklar mısınız ?
- Oğlum iki kez arı sokmasından sonra çok şiddetli reaksiyon gösterdi ve ikincisinde neredeyse ölmek üzere olduğu söylendi. O kadar korktum ki, yazın evden çıkmasına dayanamıyorum. Duyarsızlaştırma tedavisini duymuştum ve doktorumdan bir ayarlama yapmasını istedim. Ancak bana artık uygulanmadığını söyledi. Çocuğum için bir şey yapabilmeyi isterdim. Duyarsızlaştırma tedavisi alabileceğimiz bir yer var mı ?
- Tatil için yolculuğa çıkmadan önce gerekli ilaçları yanıma almaya dikkat ederim. Almam gereken başka önlemler var mı ?
- Atopi tam olarak nedir ?
- Kısa bir süre önce ceviz yedikten sonra ciddi bir reaksiyon gösterdim. Doktorum bana bazı testler yaptı ve bademe karşı da alerjim olduğunu saptadı. Bu yemişler arasında bağlantı var mı ?
- Ev tozu böceklerine karşı etkili çok sayıda madde reklamı gördüm. Ev tozu böceği nedir ? Alerjiye neden olur mu ?
- Gıda alerjisi iyileşir mi ?
- Çevrede egzaması geleneksel Çin tıbbı bitkileri ile iyileşen çok sayıda insan var. Gerçekten böyle bir etki var mı ve kocakarı ilaçları alerjili insanlara yardımcı olabilir mi ?
- Annem egzamahların banyo yapmaması ve yüzmemesi gerektiğini söylüyor. Doktorumsa günde en az bir kez çocuğumu banyo yağı kullanarak yıkamamı söylüyor. Hangisi haklı ?
- Doktorum astımımın tetikleyicilerinden bahsederken ne demek istiyor ?
- Küçük kızımda yumurta alerjisi var. Yumurtada geliştirildiğini bildiğim Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak aşısını yaptırmak hususunda endişelerim var. Aşı sorun yaratır mı ?
- On sekiz yaşındayım ve 4 yaşımdan beri astımlıyım. Kaçınmam gereken meslekler var mı ?
- Geçmişte birçok kez anafilaksi ile karşılaştım ve şimdi de bir ameliyat için hastaneye yatmak zorundayım. Anestezi altındayken anafilaksi gelişirse birisi bunu farkeder mi ?
- Polen takvimlerinin varlığını biliyorum, ancak nasıl bir şey olduğu hakkında fikrim yok. Bana nasıl yardımcı olabilir ?
- Geçmişte lateks alerjisine bağlı olarak ellerimde çok şiddetli bir dermatitis gelişmişti. Bunun anlamı kimyasal maddelere karşı alerji geliştirmeye eğilimli olmam mıdır ve gelecekte bunu engellemek için ne yapabilirim ?
- İmmünoterapi nedir ?
- İşimde kendimi kötü hissediyorum, ancak hafta sonlarında iyiyim. İş arkadaşlarımın çoğu aynı durumda. İşyerimizde hasta bina sendromu olduğunu düşünüyoruz. Bunu nedeni nedir ?
- Niçin yediğim her gıdaya değil, bir ya da ikisine karşı alerjiğim ?
- Astımım niye her zaman yok ?
- Diyetimde yer alan bir gıdaya karşı alerjiğim, ancak ne ben, ne de doktorum hangi gıdaya karşı olduğunu bulamıyoruz. Ne yapabilirim ?
- Oğlumun hem astımı, hem de egzaması var. Cildi kötü göründüğünde veya solunumu hırıltılı olduğunda oğlumu okula göndermem doğru mu ?
- On iki yaşındaki oğlum kısa bir süre önce arı sokmasına bağlı anafilaksi nedeniyle hastaneye yatırıldı. Hastaneden çıkarken elimize bir adrenalin kiti verildi ve aynı olay tekrarlarsa ne yapmamız gerektiği anlatıldı. İyileşmesi beni öylesine rahatlattı ki, ilk yardım önerilerini yeteri kadar dikkatle dinlediğimden emin değilim. Lütfen ne yapmam gerektiğini bana anlatır mısınız ?
- Çocukken egzamam vardı. Şimdi yalnızca tatildeyken cilt problemlerim oluyor. Neden olabileceği hakkında bir fikriniz var mı ?
- Astım neden başlar ?
- Yer fıstığına karşı alerjim var ve son reaksiyonum oldukça şiddetli idi. Gelecekte benzer bir tabloyla karşılaşmamak için ne yapabilirim ?
