Ailemdeki çoğu kimse bir şeye karşı alerjik. İnsanlar nasıl bir maddeye karşı alerjik oluyorlar ?
Bunu açıklamak için bağışıklık sisteminin nasıl çalıştığından bahsetmeliyim. Bağışıklık sistemi, bizi virüs, bakteri veya parazit gibi yabancı etkenlerden ve bazı yaralanmalardan koruyan ağdır. Bu sistem, zararlı dış etkenlerle vücudumuz için bir tehdit oluşturmayan zararsız olanları ayırt etmede son derece başarılıdır. Bağışıklık sisteminiz sizi zararlı olabilecek bir etkene karşı savunduktan sonra, aynı etkenle tekrar karşılaştığı takdirde derhal hatırlayacak şekilde hafızasına kaydeder. Her bir etken için özel olan bu hafıza, antikor olarak adlandırılan küçük maddelerdir. Her bir etken için farklı bir antikor grubunuz vardır.
Beş farklı tip veya sınıf antikor vardır. İmmünglobülin olarak adlandırılan her tipin farklı bir işlevi bulunmaktadır.
•İmmünglobülin A (kısaltması IgA) tükrük ve gözyaşı gibi salgılarda bulunur ve solunum ve sindirim sistemimize girebilecek mikroorganizmalara karşı bizi korur.
•İmmünglobülin M (IgM) vücuda yeni bir etken girdiğinde oluşan geçici bir antikordur.
•immünglobülin G (IgG) etkene karşı kalıcı (genellikle ömür boyu) hafızayı oluşturmak üzere IgM’den gelişen antikordur.
•İmmünglobülin D (IgD) bir sırdır - varlığı bilinir, ancak ne işe yaradığı bilinmez.
•İmmünglobülin E (IgE) alerji antikorudur. Alerjisi olmayan insanlarda normal olarak yalnızca az miktarda IgE bulunur, ancak bağırsak solucam gibi parazitlere tepki olarak çok miktarda üretilebilir. Alerjisi olan insanlar çok miktarda IgE üretmek için hazırdır.
Bağışıklık sisteminiz etkin çalışıyorsa, daha önce karşılaştığınız bir etkenle savaşmak üzere sürekli hazır bekler. Daha önceden hazır bulunan IgG derhal etkene yapışır ve herhangi bir enfeksiyona yol açmadan kandaki akyuvarlar tarafından yönetilen bağışıklık sisteminin diğer bileşenleri tarafından yok edilmesini sağlar. Suçiçeği gibi çocukluk çağı enfeksiyonlarına ömrümüz boyunca bir kez yakalanmamızın nedeni budur.
Eğer önceki sorunun yanıtında belirtildiği şekilde atopik-seniz, bağışıklık sisteminiz bu enfeksiyonlara karşı gayet iyi çalışır. Ancak, gerçekte zararsız olan etkenlere karşı da tepki verir ve onları da enfeksiyon etkeni gibi tedavi eder. Alerjen olarak adlandırılan bu etkenler bağışıklık sisteminiz tarafından yanlışlıkla tehlikeli gibi algılanırlar ve karşılığında im-münglobülin E (IgE) tipinde antikorlar üretilirler. Çok az miktarda bile olsa bir alerjenle karşılaştığınızda, eğer bu alerjen bünyenizin daha önceden tanıdığı bir etkense, kısa sürede çok fazla miktarda IgE üretirsiniz. Ürettiğiniz bu IgE, alerjiye yol açan olaylar serisini başlatır. Bu süreç, bağışıklık sisteminizin vücudunuzun kimyasal mesajları ile düzenlenen diğer bileşenlerini, özellikle de akyuvarları etkiler. Bu karmaşık olaylar zincirinin sonucunda vücudunuzun etkilenen bölümlerinde inflamasyon gelişir ve alerjinin tipik belirtileri (şişlik, kızarıklık, hassasiyet veya kaşıntı, salgılarda artış) görülür.
Alerji alerjenle ilk karşılaşmanızda gelişemez. Hatta bir maddeyi uzun süre normal şekilde tolere ettikten sonra, görünür hiçbir neden olmaksızın, bir anda alerjik bir tepki gösterebilirsiniz. Bu olay bir kez görüldükten sonra, alerjenle her karşılaştığınızda alerjiniz gelişecektir. Tepkiniz her defasında aynı şekilde olmayabilir: şiddetim etkileyen birçok faktör vardır ve alerji zamanla azalabilir veya artabilir. Alerjilerin önceden belirlenebilirliği sınırlıdır.
Aşağıdaki konuları okudunuz mu?
- Dermatitisimin çalıştığım kuaför salonundaki bir kimyasal maddeden kaynaklandığına inanıyorum. Bundan nasıl emin olabilirim ?
- Belirtilerimin gıda alerjisine bağlı olduğunu nasıl anlayabilirim ?
- Bazen astımımın ne kadar kötü olduğuna karar vermekte zorlanıyorum. Kötü bir atak geçirdiğimin belirtileri nelerdir ?
- Kocamın astımı var ve ilacını düzgün kullandığında (yani almayı unutmadığında) belirtileri kontrol altında. Yakın bir geçmişte benim de susama karşı alerjim olduğu saptandı ve herhangi bir tedavi önerilmeden yalnızca susamdan uzak durmam söylendi. Neden ?
- Alerjen nedir ? Kaç değişik alerjen vardır ?
- Ben bir sekreterim ve günde sekiz saat boyunca bilgisayar ekranının karşısındayım. Gözlerim her zaman yorgun, kuru ve kaşıntılı. Son zamanlarda yüzümde kızarıklıklar ve kaşıntı ortaya çıktı. Bence neden ekran ancak patronum benimle aynı görüşte değil. Hangimiz haklıyız ?
- İmmünoterapi nedir ?
- On sekiz yaşındayım ve 4 yaşımdan beri astımlıyım. Kaçınmam gereken meslekler var mı ?
- Gözlerim ve burnumdaki kaşıntı ile akıntıdan rahatsızım ve benzer belirtiler saman nezlesi bulunan bir arkadaşımda da mevcut. Ancak bendeki belirtiler mevsimsel değil ve tüm yıl boyunca devam ediyor. Bende de gerçekten saman nezlesi mi var ?
- Geçmişte birçok kez anafilaksi ile karşılaştım ve şimdi de bir ameliyat için hastaneye yatmak zorundayım. Anestezi altındayken anafilaksi gelişirse birisi bunu farkeder mi ?
- Oğlum iki kez arı sokmasından sonra çok şiddetli reaksiyon gösterdi ve ikincisinde neredeyse ölmek üzere olduğu söylendi. O kadar korktum ki, yazın evden çıkmasına dayanamıyorum. Duyarsızlaştırma tedavisini duymuştum ve doktorumdan bir ayarlama yapmasını istedim. Ancak bana artık uygulanmadığını söyledi. Çocuğum için bir şey yapabilmeyi isterdim. Duyarsızlaştırma tedavisi alabileceğimiz bir yer var mı ?
- Polen takvimlerinin varlığını biliyorum, ancak nasıl bir şey olduğu hakkında fikrim yok. Bana nasıl yardımcı olabilir ?
- Niçin bende alerji var, kızkardeşimde ise yok ?
- Fransa'da yaşayan bir arkadaşım astımı için duyarsızlaştırma tedavisi görüyor, ancak doktorum bana önermiyor. Niçin ?
- Geçen yıl işten çıkarıldım ve boyacı ve dekoratör olarak kendi başıma çalışmaya başladım. Bugüne kadar sağlığımla ilgili bir sorunum yoktu, ancak son zamanlarda çalışırken nefes darlığı hissetmeye başladım. Kullandığım boyalardan birine karşı alerjim olabilir mi ve eğer varsa hangisine karşı olduğunu nasıl bulabilirim ?
- Ben bahçıvanım. Bu durumda polenlerden uzak durmayı nasıl başarabilirim ?
- Benim gibi astımı olan bir insanın genel anestezi alması doğru mudur ?
- Oğlum ne zaman tedavisinin sorumluluğunu kendisi üstlenecek ve bu hususta onu cesaretlendirmek için ne yapmalıyım ?
- Egzamah bir çocuğun diyetinde bulunmaması gereken gıda maddeleri var mıdır ?
- Oğlumun zaman zaman çok şiddetlenen bir egzaması var. Önümüzdeki dönem yüzme dersi alacak ve bu derse katılmasını çok istiyorum. O zamana kadar cildini normal bir görünüme kavuşturmak için yapabileceğim bir şey var mı? Ayrıca sudaki kimyasalların cildine zarar vermesini engellemek için ne yapmalıyım ?
- Belli gıdalardan kaçınmak kimler için yararlıdır ?
- Ailemde alerji sık görülüyor. Çocuklarımda alerji gelişmemesi için yapabileceğim herhangi bir şey var mı ?
- Bir yıl önce 38 yaşımda astım geliştirdim. Son 20 yıldır elektrik fabrikasında üretim hattında çalışıyorum ve astımım tatildeyken daha iyi durumda. Doktorum astımımın strese bağlı olduğunu, bu nedenle tatildeyken iyileştiğini söylüyor. Bense işimle ilgili olduğunu düşünüyorum, ancak niye bunca yıldan sonra ortaya çıktığım anlayamıyorum. Astımımın nedenini nasıl belirleyebilirim ?
- Doktorum ellerimdeki döküntülerin temas dermatitisi olduğunu söylüyor. Nedeni ne olabilir ?
- Arı sokmaları her zaman anafilaksiye neden olur mu ?
