Alerjilerim

Ev işi konusunda dünyanın en iyisi olduğumu söyleye­mem. Gerçekten ev tozu böceği konusu evdeki toz mikta­rını azaltmaya çalışmamı gerektirecek kadar önemli mi?
Alerjili pek çok insan için evet, ancak toz almak çözümün yalmzca bir bölümüdür. Ev tozu böceği alerjisi bu ülkede en sık görülen alerji türüdür ve tüm astımlıların yaklaşık % 80′ini etkiler. Kalıcı alerjik nezle ve egzamalı insanları da et­kiler. Ancak evinizdeki ev tozu böceklerini ortadan kaldır­mak için para, zaman ve çaba harcamadan önce, gerçekten onlara karşı bir alerjiniz olup olmadığım anlamalısınız. Eğer değilseniz, onlardan kurtulmak için uğraşmamza gerek yok­tur. Bu konu ile ilgili doktorunuz bir cilt testi yapabilir.

Ev tozu kumaş lifleri, gıda maddeleri, insan ve hayvanla­rın cilt döküntüleri ve kılları ile gözle görülemeyecek kadar küçük milyonlarca yaraüktan oluşur. Bu yaratıklardan en sık görüleni ev tozu böceğidir. Latince adı Dermatop-hagoides pteronyssinus olan ev tozu böceği, tozun içindeki cilt artıklarından beslenir.

Ev tozu böceği sayısı sonbahar ve kış süresince biraz da­ha yüksek olma eğilimi göstermekle beraber yıl boyunca pek değişmez. Böceklerin en sevdiği şartlar 25 °C sıcaklık ve % 80 nem oranına sahip ılık ve nemli ortamlardır (merkezi ısıtma düzeneğine sahip evlerin çoğu bu şartları taşır), ancak daha düşük ısılı ve kuru yerlerde de yaşayabilirler. Ev tozu böce­ği soğuk ülkelerde ve yüksek rakımlarda çok nadir görülür ve bu tür bölgelerde astım, egzama ve alerjik nezleye neden olma ihtimali çok düşüktür. Bu nedenle ev tozu böceğine karşı alerjisi olan çocuklar yüksek rakımlı bölgelere gittikle­rinde sorunları büyük ölçüde düzelir.

Hepimizin dağlara taşınması mümkün olmadığına göre evlerimizdeki ev tozu böceği miktanm azaltmak için neler yapabiliriz? Öncelikle ev tozu böceğinin yaşadığı yerlere bakmalıyız. Bunlar yataklar, yastıklar, halılar, perdeler ve tüylü oyuncaklardır. İkinci olarak böceğinin hangi kısmının alerjiye neden olduğunu saptamalıyız. Genellikle böceğin kendisi değil atıkları alerjen etki gösterir. Bunun anlamı, tüm böcekleri öldürsek bile atıklarım tamamen temizlemeden alerji sorunu çözülmez. Üçüncüsü, böcek alerjeninin nasıl alerjiye neden olduğunu bulmalıyız. Yalmzca akciğerlerimiz, burun boşluğumuz veya cildimiz alerje-’*': karşılaştığında belirtiler ortaya çıkar. Eğer alerjenle aramıza bir bariyer ko-yabilirsek, belirtilerden kurtuluruz.

Ev tozu böceğine maruziyetinizi azaltmanın pratik yön­temleri aşağıda sıralanmıştır;

Yeni bir elektrik süpürgesi almalı mıyım?
Sahip olduğunuz süpürgenin niteliği yeterliyse hayır. Ev to­zu böceği miktarını azaltmak için filtresindeki delik çapı 0.3 mikrometreden küçük olan güçlü bir elektrik süpürgeniz ol­malıdır. Günümüzde kullanılan elektrik süpürgelerinin çoğu bu özelliklere sahiptir ve daha pahalı olan medikal modeller kadar etkilidir. Elektrik süpürgeleri hakkında doğrudan üre­ticilerden veya satıcılarından bilgi edinebilirsiniz.

Oturma odası ve yatak odası tercihen alerjik olan kişi içe­ride değilken günlük olarak elektrik süpürgesi ile temizlen­melidir. Alerjik olan kişi sizseniz bu işi sizin yerinize bir baş­kası yapmalıdır. Cihaz düzgün aralıklarla boşaltılmalı ve filt­resi üreticinin önerileri doğrultusunda değiştirilmelidir (bu işi de bir başkası yapabilir). Halıları süpürmenin dışında çar­şaflarınızı her değiştirdiğinizde yatağınızı da elektrik süpür­gesi ile temizlemelisiniz. Bu şekilde tüm ev tozu böceklerini ortadan kaldırmanız mümkün olmasa bile en azından sayısı­nı azaltabilirsiniz.

Yatak takımlarındaki ev tozu böceği miktarını azaltma­mın egzamama iyi geleceği söylendi. Bu doğru mu ve eğer doğru ise ne yapmam gerekiyor?
Yatak odanızdaki, özellikle de yatağınız ve yatak takımları-mzdaki ev tozu böceği miktarını azaltmanın egzamanıza iyi geleceği kesindir. Yatakta bulunduğunuz sürece cildiniz çok fazla miktarda ev tozu böceği alerjeni ile yakın temas halin­dedir ve özellikle cildinizin inflamasyonlu olduğu dönem­lerde bu durum sıkıntı yaratabilir.

Aşağıdaki öneriler yalnızca egzama değil, her tür ev tozu böceği alerjisi bulunan kişiler için geçerlidir. Yaşantımızın belirli başka bir yerde geçirdiğimizden çok daha fazla kısmı­nı, yaklaşık üçte birini yatak odasında geçiriyoruz. Bu nedenle yatak odası alerjene maruziyetimizi azaltma yolunda akılcı bir başlangıç noktasıdır. Hangi önlemleri alacağınız alerjinizin şiddetine bağlıdır. Size önerim, en ucuz ve basit olanlardan başlamanız ve mobilyaları ya da halıları değiştir­mek gibi uygulamalara ancak mutlak gerekliyse kalkışmanızdır.

Ayrıca yatak odamzda, özellikle de yatağınızda hiçbir ev hayvanı bulundurmamanızı öneririm. Ev tozu böceklerinin hayvanların cilt artıkları ile beslenmesinin dışında ev hay­vanlarının kendileri alerjen olabilirler.

•Elektrik süpürgesi ile temizlik
Uygun bir filtreye sahip güçlü bir elektrik süpürgesi ile düzgün aralıklarla önceki sorunun cevabında belirtildiği şekilde temizlik yapın. Elektrik süpürgesini halı dışında yataklar, perdeler ve yatak başlıkları veya minderler gibi diğer yumuşak döşemelerde de kullanın.

•Yatak takımları
Tüm yatak takımlarınızı mümkün olduğunca yüksek sı­caklıkta (60 °C veya üstü) yıkayın. Mümkünse doğrudan güneş ışığında havalandırın.

•Yastıklar
Eğer kuş tüyü yastık kullanıyorsanız, bunlar da alerjen olabileceğinden sentetik olanları ile değiştirin. Sentetikle­rin ayrıca yıkanabilme avantajı vardır.

•Kılıflar
Yatak odalarındaki ev tozu böceklerinin büyük bölümü yatak ve yastıklarda bulunur. Bunlarla karşılaşmamanın en basit yöntemi kılıf kullanmaktır. Kılıflar sizinle böcek­ler arasında bariyer oluşturur.

En ucuz çözüm plastik yatak ve yastık kılıfları kullan­maktır. Bu kılıflar yatak ve yastığı tamamen kaplamalı,fermuarları yapışkan bantlarla kapatılmalıdır. Plastik çar­şaflar aynı derecede etkili değildir, çünkü böcekler açıkta kalan bölümlerden serbest kalabilir. Plastik kaplamaların dezavantajı terelemeye yol açması ve dönüşler sırasında ses oluşturmasıdır.

Daha pahalı, ancak konforlu bir seçenek çok küçük de­likler aracılığı ile hava alabilen anti-alerjen örtüler kullan­maktır. Bunlar hava dolaşımını engellemez, ancak böcek­ler veya atıklarının geçişi mümkün değildir.

Size önerim bu tür malzemeyi ancak ev tozu böceğine karşı alerjik olduğunuz testlerle saptandıktan ve doktoru­nuzla görüştükten sonra satın almanızdır. Gereksiz yere satın almanız israftan başka bir şey değildir. Eğer satın al­maya karar verirseniz yatak ve yastık kılıfları dahil tüm sistemi edinmelisiniz.

•Tüylü oyuncaklar
Aslında tüylü oyuncaklar yatak odasında bulundurulma­malıdır. Eğer yatak odasında bulundurulmaları gereki­yorsa kapaklı bir kutu içinde tutulmalıdır. Eğer çocuğu­nuz yanında tüylü oyuncağı bulunmadan uyuyamıyorsa, o oyuncağı haftada en az bir kez 60 °C sıcaklıkta yıkama­lısınız. Bir diğer seçenek olarak, oyuncağı plastik bir tor­baya sarıp en az 6 saat buzlukta tutabilirsiniz (ev tozu bö­cekleri soğukta ölür). Daha sonra ölü böcekleri ve atıkla­rını elektrik süpürgesi ile temizlemelisiniz.

•Yataklar
Divan yerine yekpare tabanlı yatakları tercih edin. Çevre­de toz tutabileceğinden duvara bitişik yataklar ve kanepe­lerde yatmayın.
Yataklar ve döşemeler günümüzde ısıtılabilirler: bir naylona sarılırlar ve içerdeki hava 100 °C düzeyine kadar ısıtılır. Bu ısı derecesi böcekleri öldürür, atıklarının da protein yapısını değiştirerek onların alerjen niteliğini or­tadan kaldırır.

•Döşemeler
Yatak başları, sandalye minderleri ve diğer yumuşak dö­şemeler ev tozu böcekleri için çok uygun ortamlar sunar­lar. Bu nedenle yatak odanızda bulundurulmamaları uy­gundur. Eğer yatak odanızda mevcutsa düzenli aralıklar­la elektrik süpürgesi ile temizlenmeleri gerekir. Perdeler düz pamuklu olmalı ve düzenli aralıklarla yıkanmalıdır. Jaluzi iyi bir seçenek oluşturur.

•Halılar
Eğer yatak odamzda halı bulunmasını istiyorsamz sente­tik olanları tercih edin. Sentetik halılar oluşturdukları sta­tik yük nedeniyle ev tozu böceklerim içlerinde hapsede­rek parçacıklarının havaya karışmalarım engellerler. An­cak temizliği daha kolay olan parke veya seramik kapla­ma daha iyi bir seçenektir.

•Nem ve havalandırma
Odayı mümkün olduğunca havalandırarak nem oranım azaltmaya çalışın. Bunun için en ucuz ve basit yöntem pencereleri açmamzdır. Eğer polenlere karşı alerjiniz var­sa, pencerenizi polen sezonunda havadaki polen sayısının en düşük olduğu saatler olan akşam ve gece boyunca aç­malısınız. İyonlaştırıcı ve nem çözücülerin evdeki böcek sayışım azalttığı ileri sürülüyorsa da bu konuda elimizde yeteri kadar bilimsel veri yoktur. Size önerim, bu pahalı aletleri satın almadan önce diğer önlemleri denemenizdir.

•Ev tozu böceği spreyleri
Marketlerde saülan ev tozu böceği öldürücü spreyler var­dır. Yalmzca bir kaç milimetre derinliğe nüfuz edebilirler. Bu nedenle halılarda kullanılabilirler, ancak çok tüylü malzemede yarar sağlamazlar. Bu spreyleri yatağınızda ve yatak takımlarımzda kullanmanızı birkaç nedenden ötürü tavsiye etmem: vatağm iç bölümüne nüfuz etme­diklerinden tüm böcekleri öldürmezler; mevcut olan alerjeni uzaklaştırmazlar; ve içerdikleri kimyasal maddeler göz ve cildi tahriş edebilir.

Evin yatak odası dışındaki odaları için ne diyeceksiniz?
Yatak odasından sonra dikkat edilmesi gereken ikinci oda oturma odasıdır, ancak eğer uzun süre geçiriyorsanız çalış­ma odası ve çocuğunuzun oyun odası da unutulmamalıdır. Birkaç küçük uyarlama ile yatak odasına yönelik önerilerim evdeki diğer odalara da uyarlanabilir.

Etiketler: alerjen, alerji, alerjik, alerjisi, Astım, çin, bağ, böcek, doktor, elektrik, Ev, ev tozu böceği, Gerçekten, gıda, hayvan, kas, madde, medi, muz, nokta, polen, süpürgesi, soğuk, yatak


Aşağıdaki konuları okudunuz mu?

• Arkadaşım arı sokmasından sonra anafilaksi nedeniyle hastanelik oldu. Gerçekten çok korkutucuydu. Kendisi tam olarak ne olduğunu anlayamayacak kadar sıkıntılı olduğundan, ne olduğunu bana siz anlatabilir misiniz ?
• Yer fıstığına karşı alerjim var ve son reaksiyonum oldukça şiddetli idi. Gelecekte benzer bir tabloyla karşılaşma­mak için ne yapabilirim ?
• Tatilde deniz ürünlerine karşı alerjisi olan bir arkada­şımla beraber yurt dışına gideceğim. Bu gıdalardan uzak durduğunu biliyorum, ancak farkında olmadan yediği takdirde nelere dikkat etmeliyim ? Gıda alerjisinin belir­tileri nelerdir ?
• Astımım var, ancak akciğerlerimde ne olduğunu ve niye bazen zorlukla nefes aldığımı hiç kimse bana tam olarak açıklayacak zamanı bulamadı. Lütfen siz bana açıklaya­bilir misiniz ?
• Çocuğumda şiddetli egzama var. Neyle karşılaştığında alerjisinin alevlendiğini bulmayı çok istiyorum. Cilt testi yapılabilir mi ?
• Belli gıdalardan kaçınmak kimler için yararlıdır ?
• Doktorum astımımın tetikleyicilerinden bahsederken ne demek istiyor ?
• Anafilaksi terimini hayatımda ilk olarak çok kısa bir sü­re önce duydum. Sözlüğe baktığımda okuduklarım bana pek bir şey ifade etmedi. Lütfen kapsamını bana açıklar mısınız ?
• Ortaokul öğretmeniyim ve öğrencilerimde gördüğüm farklı tipte inhaler ilaçlar kafamı karıştırıyor. Bu ilaçla­rın içinde ne var ? Aynı şekilde mi etki gösteriyorlar ?
• Gözlerim ve burnumdaki kaşıntı ile akıntıdan rahatsızım ve benzer belirtiler saman nezlesi bulunan bir arkadaşım­da da mevcut. Ancak bendeki belirtiler mevsimsel değil ve tüm yıl boyunca devam ediyor. Bende de gerçekten sa­man nezlesi mi var ?
• Polen takvimlerinin varlığını biliyorum, ancak nasıl bir şey olduğu hakkında fikrim yok. Bana nasıl yardımcı ola­bilir ?
• Geçmişte birçok kez anafilaksi ile karşılaştım ve şimdi de bir ameliyat için hastaneye yatmak zorundayım. Anestezi altındayken anafilaksi gelişirse birisi bunu farkeder mi ?
• Benim gibi astımı olan bir insanın genel anestezi alması doğru mudur ?
• Valizimin çalınması gibi bir durumda kullandığım ilaçla­rı ve tıbbi malzemeyi diğer ülkelerde bulabilir miyim ?
• İşim gereği çok fazla araba kullanıyorum. Saman nezlesi için ilaç alırken araba kullanmamın bir sakıncası var mı ?
• Yiyeceklerin içindeki boyalar ve koruyucular beni sinirli ve yorgun hale getiriyor. Sanırım alerjim var. Haklı olup olmadığımı ve haklıysam hangilerine karşı alerjim oldu­ğunu nasıl anlayabilirim ?
• Oğlum iki kez arı sokmasından sonra çok şiddetli reaksi­yon gösterdi ve ikincisinde neredeyse ölmek üzere olduğu söylendi. O kadar korktum ki, yazın evden çıkmasına da­yanamıyorum. Duyarsızlaştırma tedavisini duymuştum ve doktorumdan bir ayarlama yapmasını istedim. Ancak bana artık uygulanmadığını söyledi. Çocuğum için bir şey yapabilmeyi isterdim. Duyarsızlaştırma tedavisi alabile­ceğimiz bir yer var mı ?
• Oğlumun okulu astım inhalerlerini yanında taşımasına izin vermiyor ve her ihtiyaç duyduğunda okul sekreterine başvurmasını istiyor. Bundan genellikle çekiniyor. Bu ona bir zarar verebilir mi ?
• Astımı bulunan 4 yaşındaki kızım okula başlayacak. Öğ­retmenlerine vermem gereken bir bilgi var mı ?
• Oğlumun zaman zaman çok şiddetlenen bir egzaması var. Önümüzdeki dönem yüzme dersi alacak ve bu derse ka­tılmasını çok istiyorum. O zamana kadar cildini normal bir görünüme kavuşturmak için yapabileceğim bir şey var mı? Ayrıca sudaki kimyasalların cildine zarar verme­sini engellemek için ne yapmalıyım ?
• Eşimin yer fıstığına karşı şiddetli alerjisi var, bense çok seviyorum. Yer fıstığı yemeye devam ettiğim takdirde onu tehlikeye atar mıyım ?
• Kocamın astımı var ve ilacını düzgün kullandığında (yani almayı unutmadığında) belirtileri kontrol altında. Yakın bir geçmişte benim de susama karşı alerjim olduğu sap­tandı ve herhangi bir tedavi önerilmeden yalnızca susam­dan uzak durmam söylendi. Neden ?
• Her iki çocuğumda da bebekliklerinde egzama, 4 yaş ci­varında astım, ergenlik dönemlerinde de saman nezlesi gelişti. Bu sorunlar birbiriyle bağlantılı mı, niye hepsi ay­nı zamanda başlamadı ve biri diğerlerine neden olmuş olabilir mi ?
• Oğlumun egzaması ne zaman düzelme yoluna girse kaşı­maya başlıyor ve tekrar başa dönüyoruz. Ne yapabilirim ?
• Astımım niye her zaman yok ?